KIỂM SOÁT TIỂU ĐƯỜNG THAI KỲ ĐÚNG CÁCH GIÚP GIẢM NGUY CƠ CHO MẸ VÀ BÉ
Khi nhận kết quả xét nghiệm cho thấy tiểu đường thai kỳ, nhiều mẹ bầu rất lo lắng:
“Có ảnh hưởng đến em bé không?”
“Bây giờ có phải kiêng cơm, kiêng trái cây hoàn toàn không?”
“Có cần dùng thuốc hay tiêm insulin không?”
“Con có bị quá lớn hay phải sinh mổ không?”
Tiểu đường thai kỳ cần được theo dõi nghiêm túc, nhưng mẹ bầu cũng không nên quá hoang mang. Phần lớn trường hợp có thể kiểm soát tốt nếu được phát hiện sớm, điều chỉnh chế độ ăn, vận động phù hợp và theo dõi đường huyết đúng cách.Kiểm soát tiểu đường thai kỳ đúng cách giúp giảm nguy cơ cho mẹ và bé.
Kiểm soát tiểu đường thai kỳ : mẹ bầu cần lưu ý gì ?
-
Kiểm soát tiểu đường thai kỳ : không nên nhịn ăn hoặc bỏ hoàn toàn tinh bột
Một trong những phản ứng thường gặp sau khi biết đường huyết cao là mẹ bầu lập tức:
- Bỏ cơm.
- Không ăn trái cây.
- Không uống sữa.
- Nhịn bữa hoặc ăn quá ít vì sợ tăng đường huyết.
Điều này không phải là cách kiểm soát tiểu đường thai kỳ đúng.
Trong thai kỳ, mẹ và thai nhi vẫn cần đầy đủ năng lượng, chất đạm, chất béo, vitamin, khoáng chất và một lượng carbohydrate phù hợp.
Điều quan trọng không phải là “không ăn tinh bột”, mà là:
- Chọn loại carbohydrate phù hợp.
- Kiểm soát khẩu phần.
- Chia lượng thức ăn hợp lý trong ngày.
- Hạn chế đường hấp thu nhanh.
Mẹ bầu nên hạn chế nước ngọt, trà sữa, bánh kẹo, nước ép có nhiều đường và các món quá ngọt.
Có thể ưu tiên rau xanh, thực phẩm giàu chất xơ, đạm phù hợp và các nguồn tinh bột hấp thu chậm với lượng vừa phải.
Không nên tự áp dụng chế độ ăn kiêng quá mức hoặc giảm cân trong thai kỳ.
-
Kiểm soát tiểu đường thai kỳ :theo dõi đường huyết đúng thời điểm
Sau khi được chẩn đoán tiểu đường thai kỳ, bác sĩ có thể hướng dẫn mẹ bầu tự đo đường huyết tại nhà.
Thông thường cần quan tâm đến:
- Đường huyết lúc đói.
- Đường huyết sau ăn.
Theo khuyến cáo của Hiệp hội Đái tháo đường Hoa Kỳ (ADA) năm 2026, mục tiêu thường được sử dụng đối với tiểu đường thai kỳ là:
- Đường huyết lúc đói: dưới 95 mg/dL (5,3 mmol/L).
- 1 giờ sau ăn: dưới 140 mg/dL (7,8 mmol/L), hoặc
- 2 giờ sau ăn: dưới 120 mg/dL (6,7 mmol/L).
Tuy nhiên, mục tiêu và số lần đo có thể được điều chỉnh cho từng thai phụ. Vì vậy mẹ bầu nên thực hiện theo hướng dẫn của bác sĩ đang theo dõi thai.
Nên ghi lại kết quả đường huyết hằng ngày để bác sĩ đánh giá chế độ ăn và quyết định có cần điều chỉnh điều trị hay không.
-
Vận động nhẹ sau ăn nếu thai kỳ cho phép
Vận động giúp cơ thể sử dụng glucose hiệu quả hơn và có thể hỗ trợ kiểm soát tiểu đường thai kỳ.
Nếu không có chống chỉ định sản khoa, mẹ bầu có thể lựa chọn những hoạt động nhẹ đến vừa như:
- Đi bộ.
- Tập các bài vận động dành cho thai phụ.
- Chia hoạt động thành những khoảng ngắn trong ngày.
Một cách đơn giản là đi bộ nhẹ sau bữa ăn, nếu tình trạng thai kỳ cho phép.
Mục tiêu hoạt động thể lực thường được khuyến cáo khoảng 150 phút vận động mức độ vừa mỗi tuần, nhưng cần cá thể hóa theo sức khỏe và tình trạng thai kỳ.
Những thai phụ có dọa sinh non, ra huyết âm đạo, bất thường nhau thai hoặc các bệnh lý sản khoa khác cần hỏi bác sĩ trước khi tập luyện.
-
Tiểu đường thai kỳ: cần theo dõi sự phát triển của em bé
Kiểm soát đường huyết là rất quan trọng, nhưng bác sĩ còn cần theo dõi sự phát triển của thai nhi.
Khi đường huyết của mẹ thường xuyên cao, thai có thể nhận nhiều glucose hơn và có nguy cơ phát triển lớn hơn bình thường.
Tùy từng trường hợp, bác sĩ có thể theo dõi:
- Cân nặng ước tính của thai.
- Tốc độ phát triển của thai.
- Lượng nước ối.
- Thai máy.
- Tim thai hoặc các thăm dò khác khi có chỉ định.
Không phải cứ mẹ bị tiểu đường thai kỳ thì thai chắc chắn sẽ to hoặc phải sinh mổ.
Nếu đường huyết được kiểm soát tốt và thai phát triển bình thường, nhiều thai phụ vẫn có thể có một thai kỳ và cuộc sinh thuận lợi.
Vì vậy, đừng chỉ nhìn vào con số đường huyết mà bỏ qua các lần khám thai định kỳ.
-
Nếu ăn uống và vận động chưa đủ, đừng quá lo khi bác sĩ đề nghị insulin
Nhiều mẹ bầu rất sợ khi nghe đến việc phải tiêm insulin.
Thực tế, có những trường hợp dù mẹ đã ăn uống rất cẩn thận và vận động phù hợp nhưng đường huyết vẫn cao. Nguyên nhân một phần liên quan đến các hormone của thai kỳ làm tăng tình trạng đề kháng insulin.
Điều này không có nghĩa là mẹ bầu “ăn uống không tốt” hay kiểm soát thất bại.
Khi chế độ ăn và vận động không đủ để duy trì đường huyết trong giới hạn mục tiêu, bác sĩ có thể cân nhắc điều trị bằng insulin.
Insulin là phương pháp điều trị được sử dụng phổ biến và được xem là an toàn trong thai kỳ khi có chỉ định.
Mẹ bầu không nên tự dùng thuốc hạ đường huyết hoặc tự điều chỉnh liều thuốc mà chưa có hướng dẫn của bác sĩ.
Tiểu đường thai kỳ có đáng lo không?
Tiểu đường thai kỳ nếu không được kiểm soát tốt có thể làm tăng một số nguy cơ cho mẹ và em bé.
Tuy nhiên, điều cần nhớ là:
Phát hiện sớm + kiểm soát đường huyết tốt + theo dõi thai đều đặn có thể giảm đáng kể các nguy cơ này.
Vì vậy, khi nhận kết quả bất thường, mẹ bầu không nên quá lo lắng hoặc tự áp dụng chế độ ăn kiêng nghiêm ngặt.
Hãy trao đổi với bác sĩ để có kế hoạch phù hợp với chính thai kỳ của mình.
Khi nào mẹ bầu nên đi khám sớm?
Ngoài lịch khám thai định kỳ, mẹ bầu nên liên hệ bác sĩ hoặc đi khám khi:
- Đường huyết nhiều lần cao hơn mục tiêu dù đã thực hiện đúng chế độ ăn và vận động.
- Có biểu hiện mệt nhiều, khát nhiều hoặc tiểu nhiều bất thường.
- Thai máy giảm rõ so với thường ngày.
- Ra huyết âm đạo.
- Đau bụng hoặc xuất hiện cơn gò bất thường.
- Có bất kỳ biểu hiện nào khiến mẹ cảm thấy thai kỳ không giống bình thường.
Lời khuyên từ bác sĩ
Tiểu đường thai kỳ không có nghĩa là mẹ bầu phải nhịn ăn, kiêng hoàn toàn cơm hay trái cây.
Điều quan trọng nhất là ăn đúng – theo dõi đúng – vận động phù hợp – khám thai đều và điều trị khi cần thiết.
Nếu vừa nhận kết quả tiểu đường thai kỳ, mẹ bầu nên mang kết quả đến bác sĩ đang theo dõi thai để được đánh giá cụ thể và hướng dẫn chế độ kiểm soát phù hợp.
Có thể tham khảo thêm khuyến cáo về tiểu đường thai kỳ của Hiệp hội Đái tháo đường Hoa Kỳ (ADA
Mẹ bầu có thể xem thêm: Xét nghiệm tiểu đường thai kỳ khi nào? Thông tin cần biết