Khí hư, hay dịch tiết âm đạo, là hiện tượng sinh lý bình thường ở phụ nữ. Dịch tiết này giúp giữ ẩm, làm sạch âm đạo và góp phần bảo vệ đường sinh dục khỏi tác nhân gây bệnh.
Tuy nhiên, khi khí hư thay đổi rõ rệt về màu sắc, mùi, số lượng hoặc đi kèm ngứa rát, đau, đó có thể là dấu hiệu của viêm nhiễm phụ khoa cần được thăm khám.
Khí hư bình thường có đặc điểm gì?
Khí hư sinh lý thường:
* Trong, trắng trong hoặc trắng sữa.
* Không có mùi hoặc chỉ có mùi nhẹ, không khó chịu.
* Không gây ngứa, nóng rát hay đau vùng kín.
* Có thể hơi dai, dính hoặc trơn tùy từng thời điểm của chu kỳ kinh nguyệt.
* Có thể ra nhiều hơn khi gần ngày rụng trứng, trước kỳ kinh, khi mang thai, khi có kích thích tình dục hoặc khi sử dụng một số biện pháp tránh thai nội tiết.
Lượng và tính chất khí hư có thể thay đổi theo nội tiết tố. Vì vậy, khí hư ra nhiều hơn đôi chút nhưng vẫn trong hoặc trắng, không hôi và không gây khó chịu thường chưa phải là dấu hiệu bệnh lý.
Những dấu hiệu cho thấy khí hư có thể bất thường
Phụ nữ nên đi khám khi nhận thấy một hoặc nhiều biểu hiện sau:
* Khí hư ra nhiều hơn rõ rệt so với bình thường.
* Chuyển sang màu vàng, xanh, xám, nâu hoặc lẫn máu.
* Có mùi tanh, mùi hôi hoặc mùi khó chịu.
* Đặc quánh, vón cục, có bọt hoặc giống mủ.
* Kèm theo ngứa, rát, sưng đỏ vùng âm hộ.
* Đau hoặc rát khi tiểu.
* Đau khi quan hệ tình dục.
* Đau vùng bụng dưới hoặc đau vùng chậu.
* Ra máu giữa kỳ kinh, sau quan hệ hoặc sau mãn kinh.
Không thể xác định chính xác nguyên nhân chỉ dựa vào màu sắc hoặc hình dạng khí hư, vì nhiều bệnh lý có biểu hiện tương tự nhau.
Những nguyên nhân thường gặp
Viêm âm đạo do mất cân bằng hệ vi khuẩn
Viêm âm đạo do vi khuẩn thường liên quan đến sự thay đổi cân bằng của hệ vi sinh âm đạo. Khí hư có thể loãng, màu trắng xám và có mùi tanh rõ hơn, đặc biệt sau quan hệ.
Tình trạng này không đồng nghĩa với vệ sinh kém và cũng không nên tự điều trị bằng thuốc trị nấm.
Nhiễm nấm Candida
Nhiễm Candida thường gây:
* Ngứa và nóng rát vùng âm hộ, âm đạo.
* Âm hộ đỏ hoặc sưng.
* Khí hư trắng, đặc, có thể vón cục.
* Thường không có mùi hôi rõ.
Tuy nhiên, một số trường hợp nhiễm nấm không làm thay đổi đáng kể khí hư.
Nhiễm Trichomonas
Trichomonas là bệnh nhiễm trùng lây truyền qua đường tình dục. Người bệnh có thể có khí hư loãng, tăng nhiều, màu vàng hoặc xanh, có mùi khó chịu, kèm ngứa rát, tiểu buốt hoặc đau khi quan hệ.
Nhiều người nhiễm Trichomonas không có triệu chứng, vì vậy bạn tình có thể cần được xét nghiệm và điều trị theo chỉ định để hạn chế tái nhiễm.
Viêm cổ tử cung và bệnh lây truyền qua đường tình dục
Chlamydia, lậu và một số tác nhân lây truyền qua đường tình dục có thể gây viêm cổ tử cung, biểu hiện bằng:
* Khí hư bất thường hoặc giống mủ.
* Chảy máu sau quan hệ.
* Ra máu giữa kỳ kinh.
* Đau bụng dưới hoặc đau khi quan hệ.
Một số trường hợp hầu như không có triệu chứng và chỉ được phát hiện khi khám hoặc làm xét nghiệm.
Nguyên nhân không do nhiễm trùng
Khí hư bất thường hoặc kích ứng vùng kín cũng có thể liên quan đến:
* Dung dịch vệ sinh, xà phòng hoặc sản phẩm có hương liệu.
* Thụt rửa âm đạo.
* Dị vật trong âm đạo.
* Teo âm đạo ở phụ nữ quanh mãn kinh hoặc sau mãn kinh.
* Polyp, tổn thương cổ tử cung hoặc một số bệnh lý phụ khoa khác.
Vì sao không nên tự mua thuốc đặt?
Các nguyên nhân gây khí hư bất thường cần phương pháp điều trị khác nhau:
* Nấm Candida cần thuốc kháng nấm.
* Viêm âm đạo do vi khuẩn cần thuốc phù hợp theo chẩn đoán.
* Trichomonas và một số bệnh lây truyền qua đường tình dục cần điều trị đặc hiệu, đôi khi phải điều trị cả bạn tình.
* Viêm cổ tử cung cần xác định tác nhân và đánh giá nguy cơ viêm vùng chậu.
Tự đặt thuốc khi chưa xác định nguyên nhân có thể làm triệu chứng tạm thời giảm nhưng bệnh không khỏi, dễ tái phát, che lấp biểu hiện lâm sàng hoặc khiến việc chẩn đoán khó khăn hơn. CDC lưu ý rằng chỉ dựa vào triệu chứng và bệnh sử thường không đủ để chẩn đoán chính xác nguyên nhân viêm âm đạo; người bệnh có triệu chứng cần được khám và thực hiện xét nghiệm phù hợp.
Bác sĩ có thể kiểm tra những gì?
Tùy trường hợp, bác sĩ có thể:
* Hỏi về thời điểm xuất hiện và đặc điểm khí hư.
* Khám âm hộ, âm đạo và cổ tử cung.
* Đánh giá độ pH âm đạo.
* Soi tươi dịch âm đạo hoặc thực hiện các xét nghiệm tìm tác nhân.
* Xét nghiệm các bệnh lây truyền qua đường tình dục khi có nguy cơ.
* Làm thêm siêu âm hoặc xét nghiệm khác nếu có đau bụng dưới, chảy máu bất thường hay nghi ngờ bệnh lý phụ khoa.
Việc xác định đúng nguyên nhân giúp điều trị hiệu quả và hạn chế tình trạng tái phát.
Khi nào cần đi khám sớm?
Nên sắp xếp khám phụ khoa sớm khi khí hư bất thường kéo dài, tái phát nhiều lần hoặc xuất hiện sau quan hệ tình dục không bảo vệ.
Cần được đánh giá sớm hơn nếu có:
* Sốt.
* Đau bụng dưới hoặc đau vùng chậu.
* Chảy máu bất thường.
* Đau nhiều khi quan hệ.
* Đang mang thai.
* Nghi ngờ bệnh lây truyền qua đường tình dục.
* Khí hư có mùi hôi kèm đau hoặc cảm giác mệt nhiều.
Cách chăm sóc vùng kín phù hợp
* Chỉ vệ sinh nhẹ nhàng bên ngoài âm hộ bằng nước sạch hoặc sản phẩm dịu nhẹ.
* Không thụt rửa sâu trong âm đạo.
* Hạn chế sản phẩm có mùi thơm, chất khử mùi và dung dịch tẩy rửa mạnh.
* Giữ vùng kín khô thoáng, thay đồ lót khi ẩm.
* Sử dụng bao cao su để giảm nguy cơ mắc bệnh lây truyền qua đường tình dục.
* Không tự dùng lại toa thuốc cũ khi triệu chứng tái phát.
* Tuân thủ đủ liều và thời gian điều trị theo hướng dẫn của bác sĩ.
Kết luận
Khí hư trong hoặc trắng, không hôi và không gây ngứa rát thường là biểu hiện sinh lý bình thường. Ngược lại, khí hư đổi màu, có mùi khó chịu, ra nhiều bất thường hoặc đi kèm ngứa, đau, chảy máu cần được khám để xác định nguyên nhân.
Không nên tự đặt thuốc kéo dài khi triệu chứng tái phát. Chẩn đoán đúng nguyên nhân là bước quan trọng để điều trị hiệu quả và bảo vệ sức khỏe sinh sản.
⸻
Phòng khám Sản phụ khoa BS Điệp
Điện thoại: 0335 155 192
Website: sanphukhoatudu-bsdiep.com
TikTok: @bs.ngocdiep.tudu
Facebook: Sản phụ khoa Từ Dũ – BS Điệp