Uống thuốc tránh thai ra máu: Khi nào cần khám?

Ra máu khi uống thuốc tránh thai hằng ngày có thể khiến nhiều chị em lo lắng: thuốc có còn tác dụng không, có cần ngưng uống hay đây là dấu hiệu bệnh phụ khoa? Ra máu ít ngoài dự kiến khá thường gặp trong những tháng đầu dùng thuốc, nhưng không nên quy mọi trường hợp ra máu cho tác dụng phụ. [1, 2]

Nếu ra máu nhiều, choáng, ngất hoặc đau bụng dữ dội, cần đến bệnh viện ngay. Nếu chỉ ra máu ít, cần xem lại loại thuốc, cách uống và các triệu chứng đi kèm để có hướng xử trí phù hợp. [2, 9, 10]

Mục lục bài viết

1. Phân biệt ra máu theo lịch với ra máu giữa kỳ

Với nhiều loại thuốc tránh thai phối hợp chứa estrogen và progestin, ra máu trong những ngày nghỉ thuốc hoặc uống viên không chứa hormone là hiện tượng có thể dự kiến. Đây thường là ra máu do giảm hormone, khác với kinh nguyệt trong chu kỳ tự nhiên. [3, 4]

Ra máu giữa vỉ là ra máu khi đang uống các viên có hormone, ngoài thời điểm dự kiến. Máu có thể chỉ lấm tấm trên quần lót hoặc cần dùng băng vệ sinh. Hiện tượng này còn được gọi là ra máu đột phá. [2]

Không thể chỉ nhìn vỉ 21 hay 28 viên để áp dụng cùng một cách uống. Số viên có hormone, viên không hormone và lịch nghỉ tùy từng sản phẩm; cần làm theo hướng dẫn của đúng loại thuốc đang dùng. [3]

2. Uống thuốc tránh thai ra máu do đâu?

Mới bắt đầu dùng thuốc hoặc mới đổi loại thuốc. Sự thay đổi hormone có thể làm niêm mạc tử cung ra máu ngoài dự kiến. Với thuốc phối hợp, tình trạng này thường giảm sau những tháng đầu. Nếu sau khoảng 3 tháng vẫn còn ra máu gây khó chịu, nên trao đổi với bác sĩ; có thể khám sớm hơn nếu lo lắng hoặc ảnh hưởng sinh hoạt. [1, 5]

Đang dùng thuốc chỉ chứa progestin. Loại thuốc này có thể làm ra máu ít, không đều, ra máu thường xuyên hơn hoặc không có kinh. Không nên áp dụng máy móc kiểu ra máu của thuốc phối hợp cho nhóm thuốc này. [6]

Quên thuốc hoặc uống không đều. Đây là yếu tố cần kiểm tra khi xuất hiện ra máu bất thường, đồng thời có thể ảnh hưởng hiệu quả tránh thai. [2, 7]

Nôn, tiêu chảy hoặc có tương tác thuốc. Nôn gần thời điểm uống thuốc, tiêu chảy nặng hay kéo dài có thể ảnh hưởng hấp thu. Một số thuốc điều trị lao, động kinh, HIV và thảo dược cũng có thể tương tác với thuốc tránh thai. Hãy báo đầy đủ thuốc và thực phẩm bổ sung đang dùng cho bác sĩ hoặc dược sĩ. [3, 8]

Có nguyên nhân khác ngoài thuốc tránh thai. Bác sĩ có thể cần loại trừ thai, nhiễm trùng lây truyền qua đường tình dục, polyp, u xơ hoặc bất thường tại cổ tử cung. Ra máu sau quan hệ hoặc ra máu mới xuất hiện sau một thời gian dùng thuốc ổn định cần được đánh giá. [9, 11]

3.Uống thuốc tránh thai ra máu khi nào cần đi khám?

Đến bệnh viện ngay khi có dấu hiệu nặng

Ra máu ồ ạt hoặc thấm ướt hoàn toàn khoảng một băng vệ sinh mỗi giờ, kéo dài từ 2 giờ liên tiếp.

Ra máu kèm choáng, ngất, mệt lả, khó thở hoặc đau ngực.

Đau bụng dưới dữ dội, đặc biệt đau lệch một bên, đau vai hoặc cảm giác sắp ngất khi có khả năng mang thai. [10, 12]

Không cần chờ đủ 2 giờ hoặc chờ que thử thai dương tính nếu có triệu chứng nặng. Lượng máu thấy bên ngoài ít cũng không loại trừ tình trạng nguy hiểm như thai ngoài tử cung. [10, 12]

Khám trong ngày khi cần loại trừ thai hoặc nhiễm trùng

Nếu ra máu kèm đau bụng và có nguy cơ mang thai, hoặc que thử thai dương tính, cần được đánh giá sớm. Ra máu kèm sốt, đau vùng chậu hoặc khí hư bất thường cũng cần khám, thay vì tự dùng thuốc đặt hay kháng sinh. [9, 12, 16]

Đặt lịch khám sớm nếu tình trạng kéo dài hoặc tái diễn

Ra máu không giảm, lặp lại nhiều lần hoặc ảnh hưởng sinh hoạt, quan hệ và tâm lý.

Vẫn ra máu gây khó chịu sau khoảng 3 tháng dùng thuốc phối hợp.

Đang dùng thuốc ổn định nhiều tháng nhưng nay xuất hiện kiểu ra máu khác trước.

Ra máu sau quan hệ, dù lượng máu không nhiều.

Ra máu kéo dài kèm mệt, xanh xao hoặc nghi thiếu máu. [1, 9, 10, 11]

Mốc 3 tháng chỉ giúp đánh giá diễn tiến thích nghi với thuốc phối hợp, không phải yêu cầu phải chờ đủ 3 tháng mới được khám.

4. . Uống thuốc tránh thai ra máu ít nên làm gì?

Nếu mới dùng thuốc, chỉ ra máu ít và không có dấu hiệu cảnh báo, thường có thể tiếp tục uống đúng lịch trong lúc theo dõi hoặc trao đổi với bác sĩ. Không cần tự bỏ vỉ thuốc chỉ vì thấy vài đốm máu. [2, 11]

Bạn nên ghi lại ngày bắt đầu ra máu, mức độ ra máu, triệu chứng kèm theo và những lần quên thuốc. Khi cần tư vấn, hãy gửi hoặc mang theo ảnh rõ tên thuốc, thành phần và vị trí viên đang uống.

Không tự tăng liều để cầm máu, tự thêm hormone hoặc tự tạo khoảng nghỉ giữa vỉ. Cách xử trí viên thuốc bị quên là một hướng dẫn riêng, không đồng nghĩa với việc uống thêm thuốc để trị ra máu. [7, 11]

Nếu đang dùng thuốc phối hợp liên tục để tránh có kinh, bác sĩ có thể cân nhắc điều chỉnh lịch uống trong một số tình huống. Việc này cần đúng điều kiện để không làm giảm hiệu quả tránh thai; không tự áp dụng cho mọi loại thuốc, đặc biệt thuốc chỉ chứa progestin. [11]

5. Nếu đã quên thuốc hoặc nghi thuốc không được hấp thu

Hãy kiểm tra tờ hướng dẫn và hỏi bác sĩ hoặc dược sĩ sớm. Cách xử trí phụ thuộc tên thuốc, số viên bị quên, thời gian chậm uống và vị trí trong vỉ. Không có một quy tắc uống bù chung cho tất cả thuốc tránh thai hằng ngày. [7, 13]

Trong khi chưa xác định còn được bảo vệ hay không, nên dùng bao cao su hoặc tránh quan hệ có nguy cơ mang thai. Nếu đã quan hệ và có khả năng thuốc giảm hiệu quả, cần hỏi ngay về tránh thai khẩn cấp, nhất là khi lần quan hệ đó xảy ra trong 5 ngày vừa qua. Không chờ xem có ra máu hay không rồi mới xử trí. [7, 14]

Nếu cần thuốc tránh thai khẩn cấp, hãy cho biết loại thuốc hằng ngày đang uống. Cách tiếp tục thuốc hằng ngày phụ thuộc loại thuốc khẩn cấp được lựa chọn. [7, 13]

Nôn hoặc tiêu chảy cũng cần hướng dẫn theo đúng sản phẩm và mức độ bệnh; không tự suy đoán rằng đã uống viên thuốc thì chắc chắn vẫn được bảo vệ. [8]

6. Uống thuốc tránh thai ra máu có cần thử thai?

Nên nghĩ đến thử thai nếu có quên thuốc, bắt đầu vỉ mới trễ, nghi giảm hấp thu hoặc tương tác thuốc, kèm quan hệ có nguy cơ mang thai. Việc có ra máu không đủ để kết luận là không có thai. [7, 8, 12, 14]

Nếu không biết ngày dự kiến có kinh, có thể thử thai ít nhất 21 ngày sau lần quan hệ có nguy cơ gần nhất. Thuốc tránh thai hằng ngày không làm que thử thai mất tác dụng. Kết quả âm tính khi thử quá sớm chưa loại trừ được thai; cần thử lại đúng thời điểm hoặc đi khám nếu vẫn nghi ngờ. [15]

Nếu đau bụng đáng kể, choáng hoặc ra máu nhiều, cần đi khám ngay, không chờ đến ngày thử thai. [12]

7. Bác sĩ sẽ đánh giá và điều trị như thế nào?

Bác sĩ sẽ hỏi về cách dùng thuốc, diễn tiến ra máu, nguy cơ mang thai và các triệu chứng đi kèm. Tùy trường hợp, có thể cần thử thai, xét nghiệm máu, khám âm đạo và cổ tử cung, xét nghiệm nhiễm trùng hoặc siêu âm. Không phải ai ra máu ít khi mới uống thuốc cũng cần làm tất cả xét nghiệm. [9]

Sau khi đánh giá, hướng xử trí có thể là tiếp tục theo dõi, điều chỉnh loại thuốc hoặc lịch uống, lựa chọn biện pháp tránh thai khác, hay điều trị nguyên nhân gây ra máu. Quyết định cần tính đến mong muốn của người dùng và tình trạng sức khỏe. [2, 18]

Không tự chuyển sang thuốc nhiều estrogen hơn để hết ra máu. Thuốc có estrogen không phù hợp với tất cả mọi người, chẳng hạn một số người có tiền sử huyết khối, tăng huyết áp hoặc đau nửa đầu có dấu hiệu báo trước. [17]

8. Những câu hỏi thường gặp

Ra máu có nghĩa là thuốc đã mất tác dụng không?

Không. Ra máu đột phá đơn thuần không chứng minh thuốc mất tác dụng. Tuy nhiên, nếu có quên thuốc, nôn, tiêu chảy hoặc tương tác thuốc, cần đánh giá lại khả năng bảo vệ. [2, 7, 8]

Ra máu ít có cần ngưng thuốc ngay không?

Thông thường không cần ngưng chỉ vì ra máu ít. Nếu muốn đổi hoặc ngừng thuốc vì khó chịu, hãy trao đổi để có phương án tránh thai tiếp nối phù hợp. Trường hợp có dấu hiệu nặng cần được đánh giá ngay. [18]

Uống thuốc chỉ chứa progestin mà không có kinh có đáng lo không?

Không có kinh có thể là thay đổi do thuốc. Tuy nhiên, nếu đã dùng sai hoặc có khả năng mang thai, vẫn cần thử thai đúng thời điểm. [6, 13, 15]

Ra máu sau quan hệ có thể chỉ do thuốc tránh thai không?

Không nên tự kết luận như vậy. Ra máu sau quan hệ cần được kiểm tra để tìm nguyên nhân, nhất là khi tái diễn. [9]

Nếu ra máu khi uống thuốc tránh thai hằng ngày kéo dài, tái diễn hoặc khiến bạn lo lắng, hãy liên hệ Phòng khám BS Điệp – Sản Phụ khoa để được khám và tư vấn phù hợp.

Khi đi khám, hãy mang theo vỉ thuốc đang dùng, danh sách các thuốc khác và ghi nhận những ngày ra máu. Nếu có dấu hiệu cấp cứu nêu trên, hãy đến bệnh viện gần nhất.

GỌI ĐẶT LỊCH KHÁM – 0335 155 192