Khám phụ khoa giúp đánh giá sức khỏe sinh sản, tìm nguyên nhân gây khó chịu và tư vấn tầm soát phù hợp. Bạn có thể cần thăm khám, siêu âm hoặc xét nghiệm tùy triệu chứng và tiền sử. Không phải ai cũng cần làm tất cả kiểm tra trong một lần khám.
Khi nào nên khám phụ khoa?
Bạn nên đi khám khi có khí hư thay đổi, ngứa rát, đau vùng chậu hoặc ra máu âm đạo bất thường. Đặc biệt, ra máu sau quan hệ tái diễn hoặc sau mãn kinh cần được đánh giá, ngay cả khi lần tầm soát trước bình thường.
Khi không có triệu chứng, bạn vẫn có thể đến để được tư vấn sức khỏe sinh sản và lịch tầm soát. Lịch hẹn phụ thuộc tuổi, tiền sử và kết quả trước đó. Khám định kỳ không có nghĩa là lần nào cũng phải làm lại Pap hoặc HPV.
Nếu đau bụng dữ dội, ra máu nhiều, choáng hoặc ngất, hãy đến cơ sở cấp cứu. Đừng chờ lịch khám thông thường, nhất là khi đang hoặc có thể mang thai.
Cần chuẩn bị gì trước khi khám phụ khoa?
- Ghi lại ngày đầu kỳ kinh gần nhất, triệu chứng và thời điểm bắt đầu.
- Mang kết quả khám cũ, xét nghiệm Pap/HPV, siêu âm và danh sách thuốc đang dùng.
- Báo bác sĩ nếu có khả năng mang thai, đang dùng thuốc đặt hoặc có tiền sử dị ứng.
- Vệ sinh bên ngoài nhẹ nhàng; không thụt rửa âm đạo.
- Nếu dự kiến lấy Pap, thường cần tránh quan hệ âm đạo và sản phẩm dùng trong âm đạo trong 48 giờ trước xét nghiệm. Nếu đang điều trị, hỏi nơi khám về thời điểm lấy mẫu, không tự ngừng thuốc.
Khi chỉ tầm soát theo lịch, nên chọn lúc không hành kinh để thuận lợi cho lấy mẫu. Tuy nhiên, ra máu bất thường hoặc đau nhiều là lý do cần khám, không phải lý do để trì hoãn.
Chuẩn bị bàng quang tùy cách siêu âm: siêu âm bụng có thể cần nhịn tiểu, còn siêu âm đầu dò âm đạo thường cần đi tiểu trước. Hãy làm theo hướng dẫn tại nơi khám.
Khám phụ khoa gồm những bước nào?
Hỏi bệnh và thăm khám phù hợp
Bác sĩ hỏi về kinh nguyệt, triệu chứng, tiền sử bệnh, thuốc đang dùng và nhu cầu sinh sản. Bạn có thể trao đổi riêng về quan hệ tình dục hoặc bất kỳ điều gì khiến mình lo lắng.
Tùy tình huống, bác sĩ có thể khám bên ngoài, dùng mỏ vịt để quan sát âm đạo và cổ tử cung, hoặc khám bằng tay. Các bước cần được giải thích trước và thực hiện với sự đồng ý của bạn. Hãy báo ngay nếu đau hoặc muốn tạm dừng.
Siêu âm tử cung và buồng trứng khi cần
Siêu âm giúp đánh giá tử cung, nội mạc tử cung và buồng trứng. Bác sĩ có thể chỉ định khi đau vùng chậu, ra máu bất thường hoặc nghi có khối u. Một số bất thường thường gặp là u xơ tử cung và u nang buồng trứng.
Siêu âm có thể gợi ý tổn thương cần kiểm tra thêm, nhưng không thay thế xét nghiệm tế bào, xét nghiệm HPV hoặc sinh thiết. Vì vậy, kết quả phải được giải thích cùng triệu chứng và các kiểm tra khác.
Tầm soát ung thư cổ tử cung bằng cách nào?
Nhiễm HPV nguy cơ cao kéo dài là nguyên nhân chính của ung thư cổ tử cung. Tầm soát nhằm tìm nguy cơ hoặc tổn thương tiền ung thư để theo dõi, xử trí kịp thời. Người đã tiêm vắc xin HPV vẫn cần tầm soát theo lịch phù hợp.
Xét nghiệm tế bào cổ tử cung và xét nghiệm HPV
Xét nghiệm tế bào cổ tử cung (Pap) tìm tế bào bất thường. Có cách làm phết lam thông thường và tế bào học nhúng dịch, chẳng hạn ThinPrep. Đây là các cách chuẩn bị mẫu tế bào, không phải những xét nghiệm phát hiện HPV riêng biệt.
Xét nghiệm HPV tìm HPV nguy cơ cao. Có thể thực hiện HPV đơn thuần hoặc phối hợp với tế bào học theo chỉ định. Không nên chọn chỉ dựa vào tên thương mại hoặc cho rằng xét nghiệm đắt hơn luôn phù hợp hơn.
Bác sĩ chọn phương pháp và lịch kiểm tra theo tuổi, tiền sử, kết quả cũ và hướng dẫn chuyên môn đang áp dụng. Bạn có thể đọc thêm thông tin tầm soát ung thư cổ tử cung của Viện Ung thư Quốc gia Hoa Kỳ.
Khi nào cần soi cổ tử cung?
Soi cổ tử cung giúp quan sát kỹ vùng có dấu hiệu bất thường. Thủ thuật thường được cân nhắc sau một số kết quả tầm soát bất thường hoặc khi có tổn thương nghi ngờ. Không phải mọi người đến khám đều cần soi.
Nếu cần, bác sĩ lấy mẫu sinh thiết tại vị trí nghi ngờ để làm giải phẫu bệnh. Kết quả HPV dương tính hoặc tế bào bất thường không đồng nghĩa với ung thư; bước tiếp theo phụ thuộc mức nguy cơ cụ thể.
Khi nào cần xét nghiệm huyết trắng và nước tiểu?
Soi hoặc xét nghiệm dịch âm đạo
Khi có khí hư bất thường, ngứa, mùi khó chịu hoặc đau rát, bác sĩ có thể lấy dịch âm đạo để tìm nguyên nhân. Tùy tình huống, kiểm tra gồm đo pH, soi tươi, nhuộm hoặc xét nghiệm chuyên biệt.
Soi dịch không phát hiện được mọi tác nhân. Nếu triệu chứng kéo dài dù kết quả soi âm tính, bạn có thể cần xét nghiệm khác. Không nên tự đặt thuốc lặp lại chỉ dựa vào màu khí hư.
Xét nghiệm nước tiểu
Khi tiểu buốt, tiểu rắt hoặc nghi nhiễm trùng đường tiểu, bác sĩ có thể chỉ định tổng phân tích và, khi cần, cấy nước tiểu. Việc từng bị viêm âm đạo không đủ để kết luận có nhiễm trùng tiểu.
Phụ nữ mang thai hoặc người có tình trạng đặc biệt có thể cần kiểm tra nước tiểu theo chỉ định riêng. Đây không phải xét nghiệm bắt buộc cho tất cả lần khám.
Những câu hỏi thường gặp khi khám phụ khoa
Chưa quan hệ tình dục có đi khám được không?
Có. Bạn có thể đi khám khi gặp vấn đề kinh nguyệt, ngứa rát hoặc đau bụng. Hãy nói rõ tình trạng của mình để bác sĩ lựa chọn cách thăm khám phù hợp và giải thích trước từng bước.
Kết quả tầm soát bình thường có cần khám phụ khoa khi ra máu không?
Có. Tầm soát và tìm nguyên nhân của triệu chứng là hai việc khác nhau. Nếu ra máu sau quan hệ, ra máu sau mãn kinh hoặc triệu chứng kéo dài, bạn vẫn cần được đánh giá.
Làm nhiều xét nghiệm hơn có tốt hơn không?
Điều quan trọng là xét nghiệm có trả lời được vấn đề đang cần đánh giá hay không. Bạn có thể hỏi bác sĩ: kiểm tra này nhằm tìm bệnh gì, có cần làm ngay không và kết quả sẽ thay đổi việc điều trị như thế nào?
Để chuẩn bị cho buổi khám, bạn có thể xem thêm các bài trong chuyên mục phụ khoa của phòng khám. Khi cần tư vấn trực tiếp, hãy liên hệ Phòng khám BS Điệp – Sản Phụ khoa và mang theo các kết quả trước đây.
Tài liệu tham khảo
- WHO: Ung thư cổ tử cung, HPV và dự phòng.
- NCI: Bằng chứng về các phương pháp tầm soát cổ tử cung.
- NCI: Theo dõi kết quả HPV và Pap bất thường.
- MedlinePlus: Lấy mẫu Pap và chuẩn bị trước xét nghiệm.
- CDC: Đánh giá các triệu chứng viêm âm đạo.
- ACR/RSNA: Siêu âm vùng chậu.
- NIDDK: Chẩn đoán nhiễm trùng bàng quang.