Biểu hiện phụ khoa thường gặp ở tuổi tiền mãn kinh, mãn kinh

Tiền mãn kinh và mãn kinh là giai đoạn cơ thể người phụ nữ có nhiều thay đổi. Nguyên nhân chủ yếu là hoạt động buồng trứng suy giảm và nồng độ estrogen giảm dần

Khô âm đạo, ngứa rát vùng kín, đau khi quan hệ, thay đổi khí hư hoặc các triệu chứng đường tiểu có thể làm giảm đáng kể chất lượng cuộc sống. Một số trường hợp lại có nguyên nhân khác và cần được khám phụ khoa để chẩn đoán chính xác.

Vì sao xuất hiện các biểu hiện phụ khoa ở tuổi tiền mãn kinh, mãn kinh?

Khi bước vào giai đoạn tiền mãn kinh, hoạt động của buồng trứng bắt đầu thay đổi và lượng estrogen có xu hướng giảm dần. Sau mãn kinh, tình trạng thiếu estrogen thường rõ rệt hơn.

Estrogen có vai trò quan trọng đối với âm đạo, âm hộ và hệ tiết niệu. Khi estrogen giảm, niêm mạc âm đạo có thể mỏng hơn. Độ đàn hồi và khả năng tiết dịch bôi trơn cũng giảm.

Hệ vi sinh âm đạo cũng có thể thay đổi, lượng lactobacilli giảm và pH âm đạo tăng.

Những thay đổi này có thể gây ra một nhóm triệu chứng hiện được gọi chung là hội chứng niệu dục thời kỳ mãn kinh (GSM).

1. Cách cải thiện các biểu hiện phụ khoa ở tuổi mãn kinh

Đây là một trong những biểu hiện phụ khoa thường gặp ở phụ nữ tiền mãn kinh và mãn kinh.

Người phụ nữ có thể cảm thấy:

• Âm đạo khô hơn trước.
• Ngứa hoặc nóng rát âm hộ – âm đạo.
• Cảm giác căng, khó chịu ở vùng kín.
• Dễ kích ứng khi mặc quần chật hoặc sử dụng sản phẩm vệ sinh có chất tạo mùi.
• Khó chịu khi quan hệ tình dục.

Khô âm đạo không nhất thiết đồng nghĩa với viêm nhiễm. Vì vậy, khi tình trạng kéo dài, không nên tự mua thuốc đặt hoặc thuốc kháng nấm nhiều lần mà chưa xác định nguyên nhân.

2. Đau hoặc khó chịu khi quan hệ

Khi lượng dịch bôi trơn giảm, niêm mạc âm đạo trở nên mỏng và kém đàn hồi. Vì vậy, quan hệ tình dục có thể gây đau, rát hoặc căng tức.

Đôi khi niêm mạc âm đạo dễ tổn thương hơn và có thể xuất hiện một ít máu sau quan hệ. Tuy nhiên, ra máu sau quan hệ, đặc biệt ở phụ nữ đã mãn kinh, không nên mặc nhiên cho rằng chỉ do khô âm đạo mà cần khám để loại trừ các nguyên nhân ở âm đạo, cổ tử cung hoặc nội mạc tử cung.

3. Thay đổi khí hư

Ở giai đoạn mãn kinh, lượng dịch tiết âm đạo thường giảm. Tuy nhiên, sự thay đổi môi trường âm đạo cũng có thể làm người phụ nữ dễ gặp các triệu chứng viêm âm đạo hơn.

Cần lưu ý nếu xuất hiện:

• Khí hư nhiều bất thường.
• Khí hư có mùi khó chịu.
• Khí hư vàng, xanh hoặc lẫn máu.
• Ngứa, rát âm hộ.
• Đau khi quan hệ.

Không phải mọi trường hợp ngứa hoặc khí hư bất thường ở tuổi mãn kinh đều do nấm. Viêm âm đạo do vi khuẩn, bệnh lý da vùng âm hộ, teo niêm mạc hoặc một số bệnh lý khác cũng có thể gây triệu chứng tương tự.

4. Tiểu nhiều, tiểu gấp hoặc tiểu rát

Sự giảm estrogen không chỉ ảnh hưởng đến âm đạo mà còn có thể tác động đến niêm mạc niệu đạo và bàng quang.

Một số phụ nữ có thể xuất hiện:

• Đi tiểu thường xuyên hơn.
• Cảm giác mắc tiểu gấp.
• Nóng rát hoặc khó chịu khi đi tiểu.
• Tiểu đêm nhiều hơn.
• Dễ khó chịu vùng niệu đạo.

Giảm estrogen cũng ảnh hưởng đến niệu đạo và bàng quang. Một số phụ nữ có thể tiểu nhiều, tiểu gấp hoặc nóng rát khi đi tiểu..

5. Nhiễm trùng đường tiểu tái phát

Sau mãn kinh, những thay đổi do thiếu estrogen có thể làm tăng nguy cơ nhiễm trùng đường tiết niệu ở một số phụ nữ. ACOG cũng ghi nhận tiểu thường xuyên và nhiễm trùng tiểu tái phát có thể nằm trong nhóm triệu chứng của hội chứng niệu dục thời kỳ mãn kinh.

Nếu nhiễm trùng tiểu xảy ra nhiều lần, người bệnh nên được đánh giá nguyên nhân thay vì tự mua kháng sinh uống mỗi khi xuất hiện triệu chứng.

6. Thay đổi ham muốn và đời sống tình dục

Mãn kinh không đồng nghĩa với việc người phụ nữ phải mất ham muốn tình dục. Tuy nhiên, nhiều yếu tố trong giai đoạn này có thể ảnh hưởng đến đời sống tình dục như:

• Khô và đau khi quan hệ.
• Bốc hỏa, mất ngủ.
• Mệt mỏi.
• Căng thẳng hoặc thay đổi tâm trạng.
• Một số bệnh lý mạn tính hoặc thuốc đang sử dụng.

Điều trị tốt tình trạng khô rát và đau khi quan hệ có thể giúp cải thiện đáng kể chất lượng cuộc sống cũng như đời sống tình dục.

7. Rối loạn kinh nguyệt trong giai đoạn tiền mãn kinh

Trước khi mãn kinh hoàn toàn, chu kỳ kinh có thể thay đổi. Kinh nguyệt có thể:

• Đến sớm hoặc muộn hơn.
• Khoảng cách giữa các kỳ kinh dài hoặc ngắn hơn.
• Lượng máu kinh nhiều hoặc ít hơn trước.
• Có những tháng không có kinh.

Tuy nhiên, không nên xem tất cả tình trạng ra máu bất thường đều là do tiền mãn kinh. Ra huyết nhiều, kéo dài, giữa hai kỳ kinh hoặc ra máu sau quan hệ cần được đánh giá phụ khoa. ACOG cũng khuyến cáo các bất thường về chảy máu trong giai đoạn tiền mãn kinh nên được trao đổi với bác sĩ.

Cách cải thiện các biểu hiện phụ khoa ở tuổi mãn kinh

Tùy mức độ triệu chứng và nguyên nhân, phụ nữ có thể áp dụng một số biện pháp sau:

Dưỡng ẩm âm đạo: các sản phẩm dưỡng ẩm âm đạo được sử dụng định kỳ có thể giúp cải thiện tình trạng khô.

Chất bôi trơn khi quan hệ: có thể giúp giảm ma sát, đau và tổn thương niêm mạc. ACOG đề cập chất dưỡng ẩm âm đạo và chất bôi trơn là những lựa chọn thường được sử dụng khi có khô âm đạo.

Vệ sinh vùng kín đúng cách: chỉ nên vệ sinh nhẹ nhàng bên ngoài âm hộ, tránh thụt rửa sâu trong âm đạo và hạn chế các sản phẩm có nhiều hương liệu hoặc chất tẩy rửa mạnh.

Duy trì đời sống tình dục phù hợp: hoạt động tình dục không gây đau có thể giúp duy trì sự linh hoạt của mô âm đạo ở một số phụ nữ.

Điều trị estrogen tại chỗ: với những trường hợp hội chứng niệu dục thời kỳ mãn kinh gây triệu chứng đáng kể, bác sĩ có thể cân nhắc estrogen dùng tại âm đạo hoặc phương pháp điều trị khác tùy từng người.

Việc sử dụng hormone cần được cá thể hóa. Những phụ nữ có tiền sử ung thư nhạy cảm hormone hoặc các bệnh lý đặc biệt nên trao đổi với bác sĩ trước khi điều trị.

Biểu hiện phụ khoa nào ở tuổi tiền mãn kinh, mãn kinh cần đi khám?

Nên đi khám khi có một trong các tình trạng sau:

• Khô, ngứa hoặc nóng rát vùng kín kéo dài.
• Đau khi quan hệ ảnh hưởng đến sinh hoạt.
• Khí hư bất thường hoặc có mùi.
• Tiểu buốt, tiểu gấp hoặc nhiễm trùng tiểu tái phát.
• Ra máu sau quan hệ.
• Ra huyết âm đạo bất thường trong giai đoạn tiền mãn kinh.
• Ra máu âm đạo sau khi đã mãn kinh.
• Có vết loét, sùi, khối bất thường hoặc vùng da âm hộ thay đổi kéo dài.

Đặc biệt, ra máu âm đạo sau mãn kinh luôn cần được thăm khám, dù lượng máu rất ít hoặc chỉ xảy ra một lần.

Kết luận

Các biểu hiện phụ khoa ở tuổi tiền mãn kinh và mãn kinh khá thường gặp. Khô âm đạo, ngứa rát, đau khi quan hệ và rối loạn tiểu tiện có thể liên quan đến giảm estrogen.

Tuy nhiên, không nên xem mọi bất thường đều do mãn kinh. Khám phụ khoa giúp xác định nguyên nhân và lựa chọn phương pháp điều trị phù hợp, đặc biệt khi triệu chứng kéo dài hoặc có ra máu bất thường.