Đau bụng dưới rốn ở nữ có thể liên quan đến kinh nguyệt, bệnh phụ khoa, đường tiết niệu hoặc tiêu hóa. Cần xem xét vị trí đau, mức độ đau và các biểu hiện đi kèm để tìm nguyên nhân. Đau dữ dội, choáng hoặc ra máu âm đạo nhiều cần được đánh giá ngay. Thông tin về đau vùng chậu của NHS.
1. Đau bụng dưới rốn khi nào cần khám ngay?
Đến bệnh viện ngay nếu có một trong các biểu hiện:
- Đau đột ngột dữ dội hoặc tăng nhanh.
- Đau kèm chóng mặt nhiều, choáng, ngất hoặc ra máu âm đạo nhiều.
- Đau bụng và đau chóp vai, đặc biệt khi có khả năng mang thai.
- Đau kèm sốt cao, rét run hoặc nôn liên tục.
Nếu đang mang thai hoặc có thể mang thai và bị đau bụng dưới, cần liên hệ cơ sở y tế để được đánh giá trong ngày, nhất là khi đau một bên hoặc ra huyết. Không chờ có kết quả thử thai dương tính mới đi khám. NHS về thai ngoài tử cung.
Đau kèm tiểu buốt, khí hư bất thường hoặc ra huyết ngoài kỳ kinh cũng cần khám sớm. Đau bụng dưới rốn kéo dài, tái diễn hay ảnh hưởng sinh hoạt cần được thăm khám để tìm nguyên nhân. Hướng dẫn đi khám của NHS.
2. Những nguyên nhân gây đau bụng dưới rốn ở nữ
Đau bụng kinh và bệnh lý tử cung
Đau bụng kinh thường xuất hiện ngay trước hoặc trong những ngày đầu hành kinh. Cơn đau có thể lan ra lưng hoặc đùi và thường giảm sau vài ngày.
Nếu đau ngày càng nhiều, kinh ra nhiều hoặc đau ảnh hưởng sinh hoạt, cần kiểm tra các nguyên nhân như u xơ, cơ tuyến tử cung và lạc nội mạc tử cung. NHS về đau bụng kinh.
Lạc nội mạc tử cung còn có thể gây đau khi quan hệ, đi tiêu hoặc đi tiểu; một số người gặp khó khăn khi mang thai. NHS về lạc nội mạc tử cung.
Xem thêm: Cơ tuyến tử cung khác u xơ và lạc nội mạc tử cung như thế nào?
U nang buồng trứng
Nhiều u nang không gây triệu chứng và được phát hiện khi siêu âm. Một số trường hợp gây đau âm ỉ, nặng bụng dưới hoặc đau khi quan hệ.
Nếu nang vỡ hoặc buồng trứng bị xoắn, cơn đau có thể xuất hiện đột ngột và dữ dội, kèm buồn nôn hoặc nôn. Đây là tình huống cần đánh giá khẩn cấp. NHS về u nang buồng trứng.
Xem thêm: U xơ tử cung, u nang buồng trứng: Kích thước bao nhiêu thì đáng lo?
Viêm vùng chậu
Viêm vùng chậu là tình trạng nhiễm trùng ảnh hưởng đến cơ quan sinh dục phía trên, như tử cung và vòi trứng.
Người bệnh có thể đau vùng hạ vị, đau sâu khi quan hệ, khí hư bất thường hoặc ra huyết giữa kỳ kinh. Triệu chứng đôi khi nhẹ và không nhất thiết có sốt. Điều trị sớm giúp giảm nguy cơ đau kéo dài và ảnh hưởng khả năng sinh sản. NHS về viêm vùng chậu.
Thai ngoài tử cung
Thai ngoài tử cung cần được nghĩ đến khi đau bụng dưới kèm trễ kinh hoặc ra huyết bất thường. Cơn đau thường ở một bên nhưng có thể khởi phát từ từ, kéo dài hoặc xuất hiện từng đợt.
Khi có dấu hiệu nghi ngờ, cần khám sớm để xác định vị trí thai. Đau dữ dội kèm choáng hoặc ngất là dấu hiệu cấp cứu. NHS về triệu chứng thai ngoài tử cung.
Bệnh đường tiết niệu
Viêm bàng quang có thể gây đau vùng trên xương mu, tiểu buốt, tiểu rắt hoặc tiểu gấp.
Nếu có thêm sốt, rét run, đau vùng lưng hông hoặc tiểu máu, cần khám sớm. Bác sĩ có thể chỉ định xét nghiệm nước tiểu; không nên tự mua kháng sinh chỉ dựa vào triệu chứng. NHS về nhiễm trùng đường tiết niệu.
Bệnh lý tiêu hóa
Táo bón có thể gây đau bụng kèm đầy hơi, phân cứng và khó đi tiêu. NHS về táo bón.
Viêm ruột thừa thường bắt đầu bằng đau quanh rốn, sau đó chuyển xuống bụng dưới bên phải và tăng dần. Có thể kèm chán ăn, buồn nôn hoặc sốt. Tuy nhiên, không phải ai cũng có biểu hiện điển hình.
Đau tăng hoặc khu trú bên phải cần được khám sớm, tránh nhầm với đau bụng kinh. NHS về viêm ruột thừa.
3. Bác sĩ tìm nguyên nhân bằng cách nào?
Khi khám vì đau bụng dưới rốn, bác sĩ sẽ hỏi về thời điểm bắt đầu đau, vị trí đau, kỳ kinh gần nhất, khả năng mang thai và các triệu chứng kèm theo. Tùy trường hợp có thể cần:
- Thử thai khi có khả năng mang thai.
- Xét nghiệm nước tiểu khi nghi bệnh tiết niệu.
- Siêu âm bụng hoặc siêu âm phụ khoa.
- Xét nghiệm máu hoặc lấy mẫu dịch khi nghi nhiễm trùng.
Không phải người bệnh nào cũng cần làm tất cả các xét nghiệm. Các bước kiểm tra được lựa chọn theo triệu chứng và kết quả khám. NHS về đánh giá viêm vùng chậu, NHS về chẩn đoán viêm ruột thừa.
4. Đau bụng dưới rốn nên xử trí thế nào?
Điều trị phụ thuộc vào nguyên nhân. Với đau bụng kinh nhẹ, quen thuộc và không có dấu hiệu cảnh báo, nghỉ ngơi, vận động nhẹ hoặc chườm ấm vừa phải có thể giúp dễ chịu hơn.
Thuốc giảm đau cần được lựa chọn phù hợp, nhất là khi đang mang thai, có bệnh nền hoặc đang dùng thuốc khác. NHS về giảm đau bụng kinh.
Viêm vùng chậu cần dùng kháng sinh theo chỉ định; u nang buồng trứng có thể được theo dõi hoặc điều trị tùy đặc điểm nang và triệu chứng. Không tự dùng kháng sinh hay thuốc nội tiết khi chưa rõ nguyên nhân. Điều trị viêm vùng chậu, điều trị u nang buồng trứng.
Nếu đau tăng hoặc xuất hiện dấu hiệu cấp cứu, hãy đến bệnh viện ngay.
5. Có thể phòng ngừa đau bụng dưới rốn không?
Không thể phòng ngừa tất cả các nguyên nhân. Một số thói quen có thể giúp giảm nguy cơ mắc bệnh liên quan:
- Hạn chế táo bón: tăng chất xơ từ từ, vận động đều và duy trì thói quen đi tiêu. NHS về phòng ngừa táo bón.
- Chăm sóc đường tiết niệu: uống đủ nước theo nhu cầu, không nhịn tiểu và vệ sinh nhẹ nhàng vùng sinh dục ngoài. Nếu được bác sĩ dặn hạn chế nước, cần tuân theo hướng dẫn đó. NHS về phòng ngừa nhiễm trùng tiểu.
- Quan hệ tình dục an toàn: sử dụng bao cao su để giảm nguy cơ nhiễm trùng lây truyền qua đường tình dục; đi khám khi có triệu chứng bất thường. NHS về viêm vùng chậu.
Ghi lại thời điểm đau, mối liên quan với kỳ kinh và mang theo kết quả khám, siêu âm cũ sẽ giúp bác sĩ có thêm thông tin khi đánh giá.