Ngứa vùng kín là triệu chứng có thể gặp ở nhiều độ tuổi. Ngứa có thể xuất phát từ da âm hộ hoặc đi kèm viêm âm đạo. Muốn xử trí phù hợp, cần xác định nguyên nhân thay vì tự dùng thuốc theo cảm giác.
1. Ngứa vùng kín có phải do vệ sinh kém?
Không nhất thiết. Âm hộ là phần sinh dục bên ngoài, còn âm đạo là ống nằm bên trong. Kích ứng da, nhiễm nấm và một số bệnh da đều có thể gây ngứa. Rửa quá nhiều hoặc dùng sản phẩm có hương liệu cũng có thể làm tình trạng nặng hơn.
2. Những nguyên nhân thường gặp ngứa vùng kín
Kích ứng hoặc dị ứng tiếp xúc
Xà phòng, dung dịch vệ sinh, băng vệ sinh có mùi và chất giặt tẩy có thể gây kích ứng. Quần bó, độ ẩm và ma sát cũng làm da khó chịu. Cần lưu ý sản phẩm mới sử dụng trước khi xuất hiện triệu chứng.
Nhiễm nấm Candida
Nấm có thể gây ngứa, đỏ, rát và khí hư đặc, vón cục. Tuy nhiên, các dấu hiệu này không đủ để tự chẩn đoán. Bác sĩ có thể cần khám và xét nghiệm dịch âm đạo. Nhiễm nấm không nhất thiết liên quan đến quan hệ tình dục.
Tham khảo: CDC – Nhiễm nấm âm hộ, âm đạo.
Viêm âm đạo và nhiễm trùng lây qua đường tình dục
Trùng roi có thể gây kích ứng, khí hư bất thường và đau khi tiểu hoặc quan hệ. Trong khi đó, lậu và Chlamydia có thể gây viêm cổ tử cung nhưng nhiều trường hợp không có triệu chứng.
Viêm cổ tử cung có thể gây khí hư bất thường hoặc ra máu giữa kỳ, sau quan hệ. Không nên kết luận “loét cổ tử cung” là nguyên nhân của ngứa tái phát khi chưa thăm khám.
Tham khảo: CDC – Viêm cổ tử cung.
Khô niêm mạc do thay đổi nội tiết
Giảm estrogen sau mãn kinh hoặc khi cho con bú có thể gây khô, ngứa và đau khi quan hệ. Điều trị phụ thuộc tình trạng cụ thể; không nên tự dùng thuốc nội tiết.
Bệnh da vùng âm hộ
Chàm, viêm da và lichen xơ hóa có thể gây ngứa kéo dài. Nếu da đổi màu, có mảng trắng hoặc nứt, cần khám để phân biệt. Căng thẳng có thể làm triệu chứng của một số bệnh da nặng hơn, nhưng không nên mặc định mọi trường hợp ngứa đều do stress.
Tham khảo: RCOG – Bệnh da vùng âm hộ.
3. Cách chăm sóc khi bị ngứa vùng kín
- Vệ sinh nhẹ phần bên ngoài bằng nước sạch, sau đó thấm khô. Tránh chà xát và rửa liên tục.
- Ngừng sản phẩm có mùi thơm hoặc gây kích ứng. Không thụt rửa bên trong âm đạo.
- Mặc quần lót thoáng, vừa vặn; tránh để vùng âm hộ ẩm và bí lâu.
- Tránh gãi vì có thể làm trầy da và tăng khó chịu.
- Không tự bôi kem phối hợp, thuốc sát khuẩn hoặc đặt thuốc khi chưa rõ nguyên nhân.
Các biện pháp trên giúp hạn chế kích ứng, nhưng không thay thế điều trị nếu có nhiễm trùng hoặc bệnh da.
Tham khảo: Hull University Teaching Hospitals – Chăm sóc khi khó chịu vùng âm hộ.
4. Khi nào cần đi khám?
Nên khám khi ngứa xuất hiện lần đầu chưa rõ nguyên nhân, kéo dài, tái phát hoặc không cải thiện. Cũng cần khám nếu có khí hư bất thường, tiểu buốt hoặc triệu chứng xuất hiện sau quan hệ với bạn tình mới.
Cần được đánh giá sớm nếu kèm sốt hoặc đau bụng dưới. Nếu nghi nhiễm trùng lây qua đường tình dục, nên tạm ngừng quan hệ cho đến khi được khám và hướng dẫn.
Ngoài ra, ngứa dai dẳng kèm vết loét không lành, khối bất thường, chảy máu hoặc thay đổi da âm hộ cần được kiểm tra. Những dấu hiệu này có nhiều nguyên nhân, không đồng nghĩa với ung thư.
Tham khảo: NHS – Viêm âm đạo và NHS – Dấu hiệu bất thường vùng âm hộ cần khám.
5. Có nên tự mua thuốc đặt khi bị ngứa?
Không nên tự dùng thuốc đặt chỉ vì có ngứa vùng kín. Thuốc trị nấm không giải quyết được mọi nguyên nhân. Nếu đã điều trị mà còn ngứa hoặc tái phát, cần khám lại thay vì lặp lại đơn cũ.
Đặc biệt, phụ nữ mang thai nên được bác sĩ hướng dẫn lựa chọn thuốc phù hợp. Khi điều trị nấm âm đạo trong thai kỳ, CDC khuyến cáo azole tại chỗ trong 7 ngày và không khuyến cáo fluconazole đường uống.
Tham khảo: CDC – Điều trị nấm âm đạo và lưu ý trong thai kỳ.
Nếu có đau khi giao hợp, xem thêm: Đau khi quan hệ ở phụ nữ: Khi nào cần đi khám?
Khi triệu chứng kéo dài hoặc tái phát, chị em có thể đến Phòng khám BS Điệp – Sản Phụ khoa để được thăm khám và tư vấn cách điều trị phù hợp.