Vỡ ối trong thai kỳ là tình trạng màng ối bị rách làm nước ối thoát ra ngoài âm đạo. Tình trạng này có thể xảy ra khi thai đủ tháng hoặc trước 37 tuần và cần được đánh giá sớm.
Trong thai kỳ, thai nhi được bao quanh bởi túi ối và nước ối. Nước ối giúp bảo vệ thai khỏi sang chấn, tạo không gian cho thai cử động, góp phần vào sự phát triển bình thường của phổi và các cơ quan.
Khi màng ối bị vỡ trước khi chuyển dạ, nước ối có thể chảy ra ngoài âm đạo. Tình trạng này gọi vỡ ối trước chuyển dạ. Nếu xảy ra trước 37 tuần thai, gọi vỡ ối non trước chuyển dạ.
Rỉ ối hoặc vỡ ối cần được đánh giá sớm vì có thể làm tăng nguy cơ nhiễm trùng, sinh non, một số biến chứng cho mẹ và thai.
Rỉ ối và vỡ ối có giống nhau không?
Về bản chất, cả hai đều có thể liên quan đến tình trạng màng ối đã bị rách.
Vỡ ối rõ thường làm nước chảy ra khá nhiều, có thể đột ngột thành dòng.
Rỉ ối có thể chỉ chảy từng ít một, khiến thai phụ dễ nhầm với khí hư hoặc nước tiểu.
Không nên dựa hoàn toàn vào lượng dịch để xác định có vỡ ối hay không.
Vỡ ối trong thai kỳ có dấu hiệu như thế nào?
Thai phụ có thể nghi ngờ rỉ ối khi thấy:
- Dịch loãng như nước chảy ra âm đạo.
- Quần lót thường xuyên bị ướt.
- Dịch tiếp tục rỉ ra dù đã lau khô.
- Có cảm giác nước chảy ra khi đứng lên, thay đổi tư thế hoặc vận động.
- Đôi khi nước chảy thành dòng rõ rệt.
Nước ối thường trong hoặc hơi trắng đục. Tuy nhiên, màu sắc dịch không đủ để tự chẩn đoán tại nhà.
Nếu dịch có màu xanh, nâu, lẫn máu hoặc có mùi bất thường, thai phụ càng cần được khám sớm.
Rỉ ối có thể nhầm với khí hư hoặc nước tiểu không?
Có. Đây là lý do nhiều thai phụ không biết mình đang rỉ ối.
Khí hư thai kỳ thường có độ nhớt nhất định, trong khi nước ối thường loãng hơn. Nước tiểu thường có mùi đặc trưng, có thể xuất hiện khi ho, hắt hơi hoặc tăng áp lực ổ bụng.
Tuy nhiên, không nên tự xác định chỉ dựa vào màu, mùi hoặc cảm giác. Khi nghi ngờ rỉ ối, nên đến cơ sở sản khoa để kiểm tra.
Bác sĩ chẩn đoán rỉ ối bằng cách nào?
Bác sĩ sẽ hỏi triệu chứng, tuổi thai, khám sản khoa.
Một trong những bước quan trọng là khám bằng mỏ vịt vô khuẩn để quan sát dịch trong âm đạo và xem có nước ối chảy từ cổ tử cung hay không.
Tùy trường hợp, bác sĩ có thể sử dụng thêm các xét nghiệm dịch âm đạo hoặc siêu âm để đánh giá lượng nước ối và tình trạng thai.
Khi nghi ngờ vỡ ối, việc thăm khám âm đạo bằng tay nhiều lần thường được hạn chế vì có thể làm tăng nguy cơ nhiễm trùng.
Vì sao màng ối có thể bị vỡ sớm?
Không phải lúc nào cũng tìm được nguyên nhân rõ ràng.
Một số yếu tố có thể liên quan đến nguy cơ vỡ ối non như:
- Tiền sử sinh non hoặc vỡ ối non.
- Nhiễm trùng đường sinh dục.
- Cổ tử cung ngắn hoặc một số bất thường cổ tử cung.
- Đa thai.
- Đa ối làm tử cung căng nhiều.
- Hút thuốc lá.
- Một số trường hợp chảy máu trong thai kỳ.
- Một số bất thường của tử cung hoặc thai kỳ.
Có trường hợp vỡ ối xảy ra mà không xác định được nguyên nhân cụ thể.
Vỡ ối trong thai kỳ có nguy hiểm không?
Mức độ nguy hiểm phụ thuộc rất nhiều vào tuổi thai và tình trạng của mẹ và bé.
Vỡ ối có thể làm tăng nguy cơ:
- Nhiễm trùng ối.
- Sinh non.
- Nhiễm trùng sơ sinh.
- Sa dây rốn trong một số trường hợp.
- Nhau bong non.
- Thiểu ối kéo dài.
- Các biến chứng liên quan đến non tháng.
Vỡ ối càng sớm trong thai kỳ, việc theo dõi và xử trí càng phức tạp.
Vỡ ối rồi có phải sinh ngay không?
Không phải trường hợp nào cũng giống nhau.
Quyết định tiếp tục theo dõi thai kỳ hay chấm dứt thai kỳ phụ thuộc vào:
- Tuổi thai.
- Có nhiễm trùng hay không.
- Tình trạng tim thai.
- Có chuyển dạ hay không.
- Lượng nước ối.
- Tình trạng sức khỏe của mẹ.
- Các biến chứng sản khoa đi kèm.
Đối với vỡ ối rất sớm, cần tư vấn kỹ cho gia đình về tiên lượng và các lựa chọn xử trí. Hướng dẫn hiện nay nhấn mạnh việc tư vấn cá thể hóa, thay vì áp dụng một mốc tuổi thai duy nhất cho tất cả bệnh nhân.
Khi nào thai phụ cần đi khám ngay?
Thai phụ nên đến bệnh viện hoặc cơ sở sản khoa ngay khi nghi ngờ rỉ ối hoặc vỡ ối, đặc biệt khi có một trong các dấu hiệu:
- Nước chảy liên tục từ âm đạo.
- Nước ối có màu xanh, nâu hoặc lẫn máu.
- Sốt hoặc rét run.
- Đau bụng hoặc tử cung đau.
- Có cơn gò đều.
- Thai máy giảm.
- Ra máu âm đạo.
- Cảm giác có vật lạ hoặc dây sa ra âm đạo.
Trong thời gian chờ đi khám, nên dùng băng vệ sinh sạch để theo dõi lượng và màu dịch; không tự đặt thuốc, không thụt rửa âm đạo và không tự thăm khám bằng tay.
Có thể phòng ngừa vỡ ối trong thai kỳ không?
Không thể phòng ngừa tất cả các trường hợp vỡ ối.
Tuy nhiên, thai phụ nên:
- Khám thai đúng lịch.
- Điều trị các bệnh lý và nhiễm trùng theo chỉ định.
- Theo dõi kỹ nếu có tiền sử sinh non hoặc vỡ ối non.
- Báo bác sĩ khi có ra huyết, đau bụng, cơn gò hoặc dịch âm đạo bất thường.
- Không tự dùng thuốc khi chưa xác định nguyên nhân.
Kết luận
Vỡ ối trong thai kỳ, đặc biệt khi xảy ra sớm, cần được đánh giá tại cơ sở sản khoa để xác định tình trạng của mẹ và thai.
Việc khám sớm giúp xác định có thực sự vỡ ối hay không, đánh giá tuổi thai, tình trạng mẹ và bé, từ đó lựa chọn hướng xử trí phù hợp.
Tham khảo: Society for Maternal-Fetal Medicine – PPROM
BS Điệp CK II Sản Phụ khoa