Ngứa da khi mang thai khá thường gặp. Phần lớn trường hợp liên quan đến da khô, da bụng căng giãn hoặc những thay đổi của da trong thai kỳ và không nguy hiểm.
Tuy nhiên, nếu mẹ bầu ngứa nhiều nhưng không thấy phát ban rõ, đặc biệt ngứa lòng bàn tay, lòng bàn chân và tăng về đêm, cần lưu ý đến một nguyên nhân quan trọng hơn: ứ mật trong gan thai kỳ.
Ngứa khi mang thai có thường gặp không?
Khi thai lớn dần, da vùng bụng, ngực và đùi bị căng, đồng thời nội tiết thay đổi nên mẹ bầu có thể cảm thấy:
- Da khô và ngứa nhẹ.
- Ngứa quanh vùng bụng đang căng.
- Có những vùng da đỏ hoặc tổn thương da do dị ứng, chàm hoặc các bệnh lý da khác.
Ngứa trong thai kỳ khá phổ biến và đa số mẹ bầu bị ngứa không phải do ứ mật thai kỳ. RCOG cho biết ngứa có thể gặp ở khoảng 25% phụ nữ mang thai.
Vì vậy, chỉ có triệu chứng ngứa chưa đủ để kết luận có bệnh lý.
Ứ mật trong gan thai kỳ là gì?
Ứ mật trong gan thai kỳ, còn gọi là Intrahepatic Cholestasis of Pregnancy – ICP, là tình trạng chức năng bài tiết mật của gan bị ảnh hưởng trong thời gian mang thai, làm acid mật tăng trong máu.
Bệnh thường xuất hiện vào giai đoạn cuối thai kỳ, đặc biệt sau tuần 28, nhưng cũng có thể xuất hiện sớm hơn. Sau sinh, tình trạng này thường cải thiện.
Điểm quan trọng là ICP không chỉ gây khó chịu cho người mẹ mà khi acid mật tăng cao còn liên quan đến một số nguy cơ đối với thai nhi.
Ngứa khi mang thai khi nào cần nghĩ đến ứ mật thai kỳ?
Mẹ bầu nên đi khám khi có một hoặc nhiều biểu hiện sau:
Ngứa nhưng không có ban da rõ
Đây là đặc điểm khá điển hình.
Mẹ cảm thấy ngứa nhiều nhưng khi nhìn trên da không thấy nguyên nhân rõ ràng như mề đay hoặc tổn thương da.
Ngứa lòng bàn tay hoặc lòng bàn chân
Ngứa có thể xảy ra ở nhiều vị trí, nhưng lòng bàn tay và lòng bàn chân là những vị trí cần đặc biệt chú ý.
Ngứa tăng nhiều vào ban đêm
Một số mẹ bầu bị ngứa đến mức khó ngủ hoặc thức giấc nhiều lần trong đêm.
Ngứa kéo dài hoặc ngày càng tăng
Nếu ngứa không giảm, đặc biệt ở tam cá nguyệt 3, mẹ bầu không nên chỉ tự sử dụng kem bôi mà nên được đánh giá nguyên nhân.
RCOG lưu ý rằng triệu chứng ngứa có thể xuất hiện vài ngày hoặc vài tuần trước khi xét nghiệm máu trở nên bất thường.
Vì vậy nếu ngứa vẫn tiếp tục dù xét nghiệm ban đầu bình thường, bác sĩ có thể chỉ định kiểm tra lại.
Làm sao chẩn đoán ứ mật thai kỳ?
Khi nghi ngờ ICP, bác sĩ sẽ hỏi triệu chứng, khám da để loại trừ những nguyên nhân gây ngứa khác và có thể cho thực hiện xét nghiệm máu.
Hai nhóm xét nghiệm quan trọng gồm:
Acid mật trong máu
Đây là xét nghiệm quan trọng để đánh giá tình trạng ứ mật thai kỳ.
Xét nghiệm chức năng gan
Bác sĩ có thể kiểm tra các men gan và những chỉ số liên quan.
Điều đáng lưu ý là acid mật có thể tăng ngay cả khi một số xét nghiệm chức năng gan vẫn bình thường.
Vì vậy, mẹ bầu có triệu chứng nghi ngờ không nên chỉ dựa vào một chỉ số xét nghiệm đơn lẻ.
Acid mật bao nhiêu được xem là đáng chú ý?
Các hướng dẫn có thể sử dụng ngưỡng và cách phân loại hơi khác nhau.
Theo RCOG, ICP được phân nhóm dựa trên mức acid mật cao nhất:
- 19–39 µmol/L: mức nhẹ.
- 40–99 µmol/L: mức trung bình.
- Từ 100 µmol/L trở lên: mức nặng.
Mức acid mật càng cao, bác sĩ càng cần đánh giá kỹ nguy cơ cho thai và lập kế hoạch theo dõi phù hợp.
Không nên tự đọc một kết quả acid mật rồi quyết định điều trị hoặc thời điểm sinh.
Tuổi thai, mức acid mật, bệnh lý đi kèm và tình trạng của thai đều cần được xem xét.
Thông tin về ứ mật trong gan thai kỳ có thể tham khảo thêm tại Royal College of Obstetricians and Gynaecologists (RCOG).
Ứ mật thai kỳ có ảnh hưởng đến em bé không?
ICP có thể liên quan đến:
- Tăng nguy cơ sinh non.
- Nước ối có phân su.
- Thai có thể cần được theo dõi sát hơn.
- Trong những trường hợp acid mật rất cao, nguy cơ thai lưu có thể tăng.
SMFM, được ACOG ủng hộ, ghi nhận nguy cơ thai lưu tăng đáng kể khi acid mật toàn phần ≥100 µmol/L, do đó việc theo dõi và lựa chọn thời điểm sinh phải được cá thể hóa bởi bác sĩ sản khoa.
Điều này không có nghĩa rằng mẹ bầu bị ICP chắc chắn sẽ gặp biến chứng.
Mục tiêu của việc phát hiện bệnh sớm là để đánh giá nguy cơ và theo dõi thai phù hợp.
Khi được chẩn đoán ứ mật thai kỳ, mẹ bầu cũng cần chú ý cử động thai.
Nếu cảm thấy thai máy giảm hoặc khác thường, nên đi khám để được đánh giá.
Ứ mật thai kỳ được điều trị như thế nào?
Điều trị tùy thuộc triệu chứng, kết quả acid mật, tuổi thai và tình trạng thai nhi.
Bác sĩ có thể cân nhắc thuốc ursodeoxycholic acid để cải thiện triệu chứng ngứa.
SMFM khuyến cáo đây là lựa chọn hàng đầu để điều trị triệu chứng ở mẹ bị ICP.
Ngoài ra, bác sĩ sẽ quyết định:
- Khi nào cần xét nghiệm lại acid mật.
- Theo dõi thai như thế nào.
- Có bệnh lý thai kỳ nào đi kèm hay không.
- Thời điểm sinh phù hợp.
Mẹ bầu không nên tự mua thuốc điều trị ứ mật nếu chưa được khám và xác định chẩn đoán.
Khi nào mẹ bầu bị ngứa nên đi khám sớm?
Nên liên hệ bác sĩ nếu:
- Ngứa nhiều, kéo dài.
- Ngứa lòng bàn tay hoặc lòng bàn chân.
- Ngứa rõ hơn vào ban đêm.
- Ngứa nhưng không thấy phát ban rõ.
- Ngứa ngày càng tăng ở cuối thai kỳ.
- Có vàng da hoặc vàng mắt.
- Đã được chẩn đoán ICP nhưng triệu chứng thay đổi.
- Cảm thấy thai máy giảm hoặc khác thường.
Thai máy giảm cần được đánh giá ngay, không nên chờ đến lần khám thai định kỳ tiếp theo.
Kết luận: Ngứa khi mang thai khi nào cần đi khám?
Ngứa khi mang thai rất thường gặp và phần lớn không nguy hiểm.
Tuy nhiên, ngứa nhiều không kèm ban da, đặc biệt ở lòng bàn tay, lòng bàn chân và tăng về đêm, là dấu hiệu mẹ bầu không nên bỏ qua.
Xét nghiệm acid mật và chức năng gan có thể hỗ trợ chẩn đoán ứ mật trong gan thai kỳ. Kết quả xét nghiệm cũng giúp bác sĩ lên kế hoạch theo dõi thai phù hợp.
Nếu đang mang thai và ngứa kéo dài hoặc ngày càng tăng, mẹ bầu nên trao đổi với bác sĩ sản khoa thay vì chỉ tự điều trị bằng thuốc hoặc kem bôi tại nhà.
Ngứa khi mang thai phần lớn không nguy hiểm.
Nhưng nếu ngứa nhiều, đặc biệt ở lòng bàn tay, lòng bàn chân, tăng về đêm hoặc không kèm tổn thương da rõ ràng, mẹ bầu nên đi khám để loại trừ ứ mật thai kỳ.
THÔNG TIN LIÊN HỆ
🌸 PHÒNG KHÁM BS ĐIỆP – SẢN PHỤ KHOA
📍 Địa chỉ: 271 Nguyễn Duy Dương, phường Vườn Lài, TP. Hồ Chí Minh
📞 Điện thoại/Zalo: 0335 155 192
🌐 Website: sanphukhoatudu-bsdiep.com
💙 Fanpage: Sản, Phụ Khoa Từ Dũ – BS Điệp
💬 Zalo OA: Phòng khám BS Điệp – Zalo OA
📍 Google Maps: Phòng khám BS Điệp trên Google
▶️ YouTube: BS Điệp – Phòng khám sản phụ khoa
🎵 TikTok: @bs.ngocdiep.tudu
Theo dõi thai kỳ • Khám phụ khoa • Tư vấn sức khỏe phụ nữ