Phụ khoa tuổi mãn kinh có nhiều thay đổi do nội tiết, nhưng không phải triệu chứng nào cũng là bình thường. Một số dấu hiệu như ra huyết bất thường, đau khi quan hệ hoặc tiểu khó cần được kiểm tra.
Giai đoạn tiền mãn kinh và mãn kinh đi kèm nhiều thay đổi về nội tiết, kinh nguyệt, sức khỏe phụ khoa. Một số biểu hiện chỉ hậu quả sinh lý của sự suy giảm estrogen. Tuy nhiên, cũng có những dấu hiệu cần được kiểm tra để loại trừ bệnh lý.
Hiểu đúng các vấn đề phụ khoa tuổi mãn kinh giúp phụ nữ chủ động chăm sóc sức khỏe và đi khám đúng lúc.
Tiền mãn kinh và mãn kinh là gì?
Tiền mãn kinh là giai đoạn chuyển tiếp trước mãn kinh. Trong thời gian này, kinh nguyệt có thể trở nên không đều, chu kỳ dài hoặc ngắn hơn, lượng kinh thay đổi, có thể xuất hiện bốc hỏa, mất ngủ hoặc thay đổi tâm trạng.
Mãn kinh tự nhiên được xác định khi người phụ nữ không có kinh liên tục 12 tháng mà không có nguyên nhân khác. Nguyên nhân là sự suy giảm chức năng nang noãn, nồng độ estrogen trong máu.
Phụ khoa tuổi mãn kinh: Những vấn đề thường gặp
Khô âm đạo và đau khi quan hệ
Khi estrogen giảm, niêm mạc âm hộ, âm đạo và đường tiết niệu có thể trở nên mỏng, khô, kém đàn hồi.
Người phụ nữ có thể gặp:
- Khô hoặc nóng rát âm đạo.
- Ngứa hoặc kích ứng.
- Đau khi quan hệ.
- Giảm tiết dịch bôi trơn.
- Tiểu gấp, tiểu nhiều lần hoặc tiểu rát.
Nhóm triệu chứng này hiện thường được gọi là hội chứng niệu–sinh dục thời kỳ mãn kinh. Không giống bốc hỏa thường giảm theo thời gian, các triệu chứng niệu–sinh dục có thể kéo dài hoặc tăng dần nếu không được điều trị.
Ra huyết bất thường ở tuổi tiền mãn kinh
Trong giai đoạn tiền mãn kinh, chu kỳ có thể không đều. Tuy nhiên, không nên xem mọi trường hợp rong kinh hoặc ra huyết bất thường đều là do nội tiết.
Nên đi khám nếu:
- Kinh ra quá nhiều hoặc kéo dài.
- Ra huyết giữa hai kỳ kinh.
- Ra huyết sau quan hệ.
- Chu kỳ thay đổi rõ rệt, kéo dài.
Tùy trường hợp, bác sĩ có thể kiểm tra cổ tử cung, siêu âm tử cung–buồng trứng hoặc đánh giá nội mạc tử cung.
Ra máu sau mãn kinh cần đặc biệt lưu ý
Sau khi đã mãn kinh, bất kỳ tình trạng ra máu âm đạo nào cũng cần được đánh giá.
Nguyên nhân có thể teo niêm mạc âm đạo, polyp, tổn thương cổ tử cung hoặc nội mạc tử cung. Một số trường hợp có thể liên quan đến ung thư nội mạc tử cung.
Vì vậy, không nên tự cho rằng ra vài giọt máu sau mãn kinh là bình thường.
U xơ tử cung ở tuổi mãn kinh
U xơ tử cung là khối u lành tính của cơ tử cung, thường có xu hướng nhỏ lại sau mãn kinh do estrogen giảm.
Nếu sau mãn kinh xuất hiện khối vùng chậu tăng kích thước, đau bụng, ra huyết bất thường hoặc có dấu hiệu nghi ngờ khác, bác sĩ sẽ đánh giá thêm để loại trừ các bệnh lý khác.
Ung thư cổ tử cung
Nhiễm HPV nguy cơ cao kéo dài là nguyên nhân chính của ung thư cổ tử cung.
Phụ nữ bước vào tuổi mãn kinh vẫn cần thực hiện tầm soát cổ tử cung theo tuổi, tiền sử xét nghiệm và hướng dẫn của bác sĩ.
Các dấu hiệu cần đi khám gồm:
- Ra máu sau quan hệ.
- Ra huyết bất thường.
- Khí hư bất thường kéo dài.
- Đau vùng chậu không rõ nguyên nhân.
Ung thư nội mạc tử cung
Một dấu hiệu quan trọng của ung thư nội mạc tử cung là ra máu sau mãn kinh.
Không phải mọi trường hợp ra máu sau mãn kinh đều là ung thư, nhưng đây là triệu chứng không nên bỏ qua.
Việc phát hiện sớm giúp khả năng điều trị tốt hơn.
Tiểu gấp, tiểu són và nhiễm trùng tiểu
Sau mãn kinh, thay đổi estrogen có thể ảnh hưởng đến niệu đạo và bàng quang.
Một số phụ nữ gặp:
- Tiểu gấp.
- Tiểu nhiều lần.
- Tiểu rát.
- Tiểu són khi ho, hắt hơi hoặc vận động.
- Nhiễm trùng đường tiểu tái phát.
Ngoài thay đổi nội tiết, yếu cơ sàn chậu sau sinh hoặc tuổi tác cũng có thể góp phần gây tiểu không kiểm soát.
Phụ khoa tuổi mãn kinh: Cách chăm sóc vùng kín
Không cần thụt rửa âm đạo hoặc dùng dung dịch sát khuẩn thường xuyên.
Nên:
- Vệ sinh nhẹ nhàng vùng âm hộ.
- Giữ vùng kín khô thoáng.
- Tránh sản phẩm có chất tạo mùi nếu dễ kích ứng.
- Có thể sử dụng chất dưỡng ẩm âm đạo hoặc chất bôi trơn khi cần.
- Uống đủ nước.
- Tập luyện cơ sàn chậu nếu có tiểu són.
- Khám phụ khoa khi triệu chứng kéo dài hoặc ảnh hưởng sinh hoạt.
Không nên cố uống thật nhiều nước với mục đích “pha loãng pH nước tiểu” như bài cũ mô tả, vì đây không phải biện pháp điều trị chuẩn.
Phụ khoa tuổi mãn kinh: Khi nào cần đi khám?
Nên đi khám khi có:
- Ra máu sau mãn kinh.
- Kinh ra quá nhiều hoặc kéo dài bất thường.
- Đau vùng chậu kéo dài.
- Khô hoặc đau khi quan hệ ảnh hưởng chất lượng cuộc sống.
- Tiểu rát, tiểu gấp hoặc nhiễm trùng tiểu tái diễn.
- Ra máu sau quan hệ.
- Khí hư bất thường.
- Khối vùng bụng hoặc vùng chậu tăng kích thước.
BS Điệp lưu ý
Tiền mãn kinh, mãn kinh là những giai đoạn sinh lý bình thường, nhưng không có nghĩa mọi triệu chứng phụ khoa trong giai đoạn này đều bình thường.
Đặc biệt, ra máu sau mãn kinh cần được kiểm tra, ngay cả khi lượng máu rất ít.
Điều trị nên dựa vào nguyên nhân, mức độ triệu chứng của từng người, thay vì tự sử dụng thuốc nội tiết hoặc thuốc đặt kéo dài.
Phụ khoa tuổi mãn kinh cần được theo dõi dựa trên triệu chứng và nguy cơ của từng người.
Tham khảo: Tổ chức Y tế Thế giới – Menopause
BS Điệp CK II Sản Phụ khoa