Đau vùng dưới rốn ở phụ nữ hay còn gọi là đau bụng dưới hoặc đau vùng chậu, là triệu chứng khá thường gặp. Cơn đau có thể liên quan đến chu kỳ kinh nguyệt, rụng trứng hoặc xuất phát từ tử cung, buồng trứng, vòi trứng, đường tiết niệu và hệ tiêu hóa.
Phần lớn các trường hợp đau nhẹ, xuất hiện ngắn ngày có thể không nguy hiểm. Tuy nhiên, nếu đau đột ngột, đau dữ dội, kèm trễ kinh, ra huyết âm đạo, sốt, nôn ói hoặc chóng mặt thì cần đi khám sớm để loại trừ những nguyên nhân cần xử trí cấp cứu.
Nguyên nhân đau vùng dưới rốn ở phụ nữ
Vùng bụng dưới chứa nhiều cơ quan nằm gần nhau. Vì vậy, chỉ dựa vào vị trí đau thường chưa đủ để biết nguyên nhân.
Đau vùng dưới rốn do rụng trứng
Một số phụ nữ cảm thấy đau bụng dưới vào khoảng giữa chu kỳ kinh. Đây thường là đau do rụng trứng.
Cơn đau có thể:
- Xuất hiện ở một bên bụng dưới.
- Đau âm ỉ hoặc đôi khi nhói nhẹ.
- Kéo dài từ vài phút, vài giờ đến khoảng 1–2 ngày.
- Có thể đổi bên giữa các chu kỳ.
Đau rụng trứng thường xuất hiện khoảng 14 ngày trước kỳ kinh tiếp theo. Tuy nhiên, nếu đau nhiều, kéo dài hoặc tái diễn bất thường thì không nên mặc định là đau rụng trứng vì u nang buồng trứng, lạc nội mạc tử cung và một số bệnh khác cũng có thể gây triệu chứng tương tự.
Đau bụng kinh
Đau bụng dưới trước hoặc trong những ngày đầu hành kinh rất thường gặp.
Cơn đau thường có tính chất co thắt vùng bụng dưới và đôi khi lan ra lưng hoặc đùi. Một số phụ nữ còn có thể kèm mệt mỏi, buồn nôn hoặc khó chịu.
Nếu đau bụng kinh ngày càng nhiều, phải thường xuyên dùng thuốc giảm đau hoặc ảnh hưởng rõ đến sinh hoạt, cần kiểm tra để tìm những nguyên nhân như lạc nội mạc tử cung, cơ tuyến tử cung hoặc u xơ tử cung.
Đau vùng dưới rốn do u nang buồng trứng
Nhiều u nang buồng trứng, đặc biệt là nang cơ năng, không gây triệu chứng và có thể tự biến mất.
Tuy nhiên, một số trường hợp có thể gây cảm giác nặng hoặc đau vùng bụng dưới. Đặc biệt, nếu nang bị vỡ hoặc buồng trứng bị xoắn, người bệnh có thể xuất hiện đau vùng chậu đột ngột và dữ dội, đôi khi kèm buồn nôn hoặc nôn.
Có thể chèn liên kết nội bộ tại cụm từ “u nang buồng trứng” tới bài hiện có trên website: Bài U nang buồng trứng của BS Điệp
Lạc nội mạc tử cung và cơ tuyến tử cung
Lạc nội mạc tử cung có thể gây:
Đau bụng kinh ngày càng nhiều, đau vùng chậu kéo dài, đau khi quan hệ và đôi khi liên quan đến khó có thai.
Cơ tuyến tử cung cũng có thể gây đau bụng kinh, kinh nhiều hoặc cảm giác nặng vùng bụng dưới.
Ở đây bác sĩ có thể chèn liên kết nội bộ vào cụm “lạc nội mạc tử cung”: Lạc nội mạc tử cung
Viêm vùng chậu
Viêm vùng chậu có thể liên quan đến nhiễm khuẩn đường sinh dục trên.
Người bệnh có thể đau bụng dưới kèm khí hư bất thường, đau khi quan hệ, ra máu bất thường, sốt hoặc đau khi khám vùng chậu.
Không nên tự mua kháng sinh điều trị vì cần xác định nguyên nhân và lựa chọn phác đồ phù hợp.
Thai ngoài tử cung
Đây là một nguyên nhân đặc biệt cần lưu ý ở phụ nữ trong độ tuổi sinh sản.
Thai ngoài tử cung có thể gây đau bụng dưới, thường một bên, kèm trễ kinh hoặc ra huyết âm đạo bất thường. Một số trường hợp có đau vai, chóng mặt hoặc ngất nếu có chảy máu trong ổ bụng.
Không nên dựa vào một que thử thai âm tính để tự loại trừ thai ngoài tử cung nếu có triệu chứng đáng ngờ.
Đau vùng dưới rốn do bệnh đường tiết niệu
Đau vùng dưới rốn cũng có thể xuất phát từ bàng quang hoặc đường tiết niệu.
Nếu kèm theo tiểu buốt, tiểu rắt, đi tiểu nhiều lần, nước tiểu đục hoặc có máu thì cần nghĩ đến bệnh lý đường tiết niệu.
Sỏi đường tiết niệu cũng có thể gây đau dữ dội, từng cơn và đôi khi lan xuống vùng bẹn.
Đau vùng dưới rốn do bệnh lý tiêu hóa
Không phải mọi trường hợp đau bụng dưới ở phụ nữ đều do bệnh phụ khoa.
Táo bón, hội chứng ruột kích thích và một số bệnh lý đường ruột cũng có thể gây đau.
Đặc biệt, viêm ruột thừa có thể bắt đầu bằng đau quanh rốn, sau đó đau tăng dần và khu trú nhiều hơn ở vùng bụng dưới bên phải.
Đau vùng dưới rốn khi nào cần đi khám ngay?
Cần đi khám sớm hoặc đến cơ sở y tế nếu đau bụng dưới có một trong những biểu hiện sau:
- Đau đột ngột hoặc đau dữ dội.
- Cơn đau tăng nhanh hoặc không giảm.
- Trễ kinh hoặc nghi ngờ đang mang thai.
- Đau bụng kèm ra huyết âm đạo.
- Ra huyết âm đạo nhiều.
- Chóng mặt, choáng hoặc ngất.
- Đau lan lên vùng vai.
- Sốt hoặc rét run.
- Buồn nôn, nôn nhiều.
- Bụng căng cứng hoặc đau nhiều khi chạm vào.
- Tiểu buốt, tiểu ra máu.
- Đau tái đi tái lại hoặc kéo dài nhiều ngày.
Những dấu hiệu này có thể gặp trong thai ngoài tử cung, xoắn buồng trứng, vỡ nang buồng trứng, nhiễm trùng vùng chậu hoặc một số bệnh cấp tính trong ổ bụng.
Bác sĩ chẩn đoán đau vùng dưới rốn như thế nào?
Khi thăm khám, bác sĩ sẽ hỏi vị trí đau, thời điểm bắt đầu đau, mức độ đau, mối liên quan với chu kỳ kinh nguyệt và các triệu chứng đi kèm.
Ở phụ nữ trong độ tuổi sinh sản, thông tin về trễ kinh hoặc khả năng mang thai đặc biệt quan trọng.
Tùy từng trường hợp, bác sĩ có thể chỉ định khám phụ khoa, thử thai hoặc xét nghiệm beta-hCG, xét nghiệm nước tiểu, xét nghiệm máu và siêu âm bụng hoặc siêu âm ngả âm đạo.
Không phải trường hợp nào cũng cần thực hiện tất cả các xét nghiệm. Việc kiểm tra sẽ phụ thuộc vào triệu chứng và kết quả thăm khám.
Đau vùng dưới rốn nhẹ nên làm gì?
Nếu cơn đau nhẹ, quen thuộc và có liên quan rõ với chu kỳ kinh, chị em có thể nghỉ ngơi, chườm ấm vùng bụng dưới và theo dõi thêm.
Nên ghi lại thời điểm xuất hiện đau, vị trí đau và mối liên quan với chu kỳ kinh nguyệt. Thông tin này rất hữu ích nếu sau đó cần đi khám.
Không nên tự sử dụng kháng sinh, thuốc nội tiết hoặc uống thuốc giảm đau kéo dài khi chưa xác định được nguyên nhân.
Đặc biệt, nếu có khả năng mang thai hoặc cơn đau khác với những lần trước thì nên kiểm tra sớm thay vì chỉ tự điều trị tại nhà.
Câu hỏi thường gặp về đau bụng dưới ở phụ nữ
Đau vùng dưới rốn bên trái hoặc bên phải có phải do buồng trứng không?
Có thể, nhưng không phải lúc nào cũng vậy.
Đau một bên có thể liên quan đến rụng trứng, u nang buồng trứng hoặc một số bệnh phụ khoa khác. Tuy nhiên bệnh đường tiết niệu và đường tiêu hóa cũng có thể gây đau ở vị trí tương tự.
Đau bụng dưới kèm trễ kinh có nguy hiểm không?
Nếu đang trong độ tuổi sinh sản và có trễ kinh kèm đau bụng dưới, trước tiên cần nghĩ đến khả năng có thai.
Nếu đau một bên, ra huyết âm đạo, chóng mặt hoặc đau tăng thì cần khám sớm để loại trừ thai ngoài tử cung.
Đau bụng dưới kéo dài có nên siêu âm không?
Nếu đau tái diễn, kéo dài hoặc kèm rối loạn kinh nguyệt, ra huyết bất thường, đau khi quan hệ hay cảm giác nặng vùng chậu thì nên đi khám.
Bác sĩ sẽ quyết định có cần siêu âm và thực hiện loại siêu âm nào dựa trên triệu chứng cụ thể.
Kết luận
Đau vùng dưới rốn ở phụ nữ có rất nhiều nguyên nhân. Một số trường hợp chỉ liên quan đến rụng trứng hoặc kinh nguyệt, nhưng cũng có thể là biểu hiện của bệnh phụ khoa, bệnh đường tiết niệu, tiêu hóa hoặc thai ngoài tử cung.
Vì vậy, không nên chỉ dựa vào vị trí đau để tự chẩn đoán. Nếu đau nhiều, đau kéo dài hoặc kèm trễ kinh, ra huyết âm đạo, sốt, nôn ói hay chóng mặt, chị em nên đi khám để xác định nguyên nhân.