Thiếu ối trong thai kỳ là tình trạng lượng nước ối quanh thai nhi thấp hơn mức mong đợi so với tuổi thai. Thiếu ối có thể chỉ xuất hiện nhẹ vào cuối thai kỳ, nhưng cũng có thể dấu hiệu của rỉ ối, bất thường thai nhi hoặc tình trạng bánh nhau hoạt động không tốt.
Vì vậy, khi siêu âm phát hiện thiếu ối, điều quan trọng không chỉ biết “nước ối còn bao nhiêu” mà còn cần tìm nguyên nhân, đánh giá tình trạng của thai.
Nước ối được tạo ra từ đâu?
Trong giai đoạn đầu thai kỳ, nước ối chủ yếu có nguồn gốc từ cơ thể mẹ. Khi thai lớn dần, đặc biệt từ tam cá nguyệt thứ hai, nước tiểu của thai nhi trở thành nguồn quan trọng tạo nên nước ối, cùng với dịch từ phổi thai nhi.
Thai nhi đồng thời nuốt nước ối và nước ối được hấp thu trở lại. Vì vậy, lượng nước ối phản ánh sự cân bằng giữa quá trình tạo và hấp thu nước ối.
Nước ối giúp thai nhi vận động, hỗ trợ sự phát triển của phổi, hệ cơ xương, đồng thời giúp hạn chế sự chèn ép dây rốn.
Thế nào được gọi là thiếu ối?
Lượng nước ối được đánh giá chủ yếu bằng siêu âm.
Hai phương pháp thường được sử dụng là:
- Túi ối sâu nhất – DVP: dưới 2 cm gợi ý thiếu ối.
- Chỉ số ối – AFI: khoảng 5 cm hoặc thấp hơn thường được xem lượng ối thấp.
Không nên chỉ dựa vào một con số để quyết định xử trí. Bác sĩ còn phải xem xét tuổi thai, sự phát triển của thai, Doppler, tình trạng bánh nhau, tim thai và có rỉ ối hay không.
Nguyên nhân gây thiếu ối trong thai kỳ
Một số nguyên nhân thường gặp gồm:
Rỉ ối hoặc vỡ ối: nước ối thoát ra ngoài qua màng ối bị rách.
Bánh nhau hoạt động không tốt: có thể làm giảm lượng máu đến thai, dẫn đến thai giảm bài tiết nước tiểu, giảm lượng nước ối. Trường hợp này đôi khi đi kèm thai chậm tăng trưởng.
Bất thường thận hoặc đường tiết niệu của thai nhi: nếu thai tạo ít hoặc không tạo được nước tiểu, lượng nước ối có thể giảm nhiều.
Thai quá ngày: nước ối có xu hướng giảm khi thai kỳ kéo dài quá ngày dự sinh.
Một số loại thuốc: một số thuốc có thể ảnh hưởng đến chức năng thận thai nhi và làm giảm nước ối, vì vậy phụ nữ mang thai không nên tự ý sử dụng thuốc.
Đôi khi không xác định được nguyên nhân rõ ràng.
Thiếu ối trong thai kỳ có nguy hiểm không?
Mức độ nguy hiểm phụ thuộc rất nhiều vào thời điểm xuất hiện, mức độ thiếu ối và nguyên nhân.
Nếu thiếu ối nặng xuất hiện rất sớm kéo dài, thai có thể tăng nguy cơ bất thường phát triển phổi hoặc biến dạng chi do không gian quanh thai bị hạn chế.
Ở giai đoạn muộn hơn của thai kỳ, thiếu ối có thể liên quan đến:
- Thai chậm tăng trưởng.
- Chèn ép dây rốn.
- Bất thường tim thai trong chuyển dạ.
- Tăng khả năng cần can thiệp sản khoa tùy tình trạng thai.
Tuy nhiên, thiếu ối nhẹ xuất hiện vào cuối thai kỳ, khi thai phát triển bình thường và các đánh giá khác tốt, không đồng nghĩa thai chắc chắn gặp nguy hiểm.
Khi phát hiện thiếu ối, bác sĩ sẽ kiểm tra những gì?
Tùy từng trường hợp, bác sĩ có thể:
- Kiểm tra xem thai phụ có rỉ hoặc vỡ ối hay không.
- Siêu âm đánh giá lượng nước ối.
- Đánh giá sự phát triển và cân nặng ước tính của thai.
- Khảo sát thận, bàng quang, các cơ quan thai nhi.
- Đánh giá bánh nhau.
- Làm Doppler khi cần.
- Theo dõi tim thai hoặc các phương pháp đánh giá sức khỏe thai phù hợp với tuổi thai.
Nếu thiếu ối liên quan đến thai chậm tăng trưởng hoặc bệnh lý bánh nhau, việc theo dõi thường cần chặt chẽ hơn. ISUOG khuyến nghị khi phát hiện thiếu ối cần chú ý đánh giá tăng trưởng thai, hệ tiết niệu và tuần hoàn thai nhi.
Thiếu ối trong thai kỳ được theo dõi và xử trí thế nào?
Không có một phương pháp điều trị duy nhất có thể làm nước ối tăng trở lại lâu dài trong tất cả các trường hợp.
Điều trị chủ yếu nhằm tìm và xử trí nguyên nhân, đồng thời theo dõi sức khỏe thai.
Ví dụ:
- Nếu mẹ mất nước, uống đủ nước có thể giúp cải thiện lượng ối ở một số trường hợp, nhưng không thay thế việc tìm nguyên nhân thiếu ối.
- Nếu có rỉ hoặc vỡ ối, hướng xử trí hoàn toàn khác và phải theo dõi nguy cơ nhiễm trùng, sinh non.
- Nếu thai chậm tăng trưởng hoặc có bất thường Doppler, cần theo dõi thai chặt chẽ.
- Nếu có nguy cơ phải sinh non, bác sĩ có thể cân nhắc corticosteroid hỗ trợ trưởng thành phổi thai tùy tuổi thai, tình trạng cụ thể.
- Khi thai đã đủ trưởng thành hoặc tiếp tục thai kỳ gây nguy cơ cho thai, bác sĩ có thể cân nhắc thời điểm chấm dứt thai kỳ.
ISUOG lưu ý rằng hiện không có một điều trị đặc hiệu nào làm tăng nước ối một cách đáng tin cậy cho mọi trường hợp.
Uống nhiều nước có chữa được thiếu ối không?
Uống đủ nước là cần thiết trong thai kỳ, đặc biệt nếu thai phụ đang thiếu nước.
Tuy nhiên, không nên nghĩ rằng chỉ cần uống thật nhiều nước là điều trị được thiếu ối. Nếu nguyên nhân rỉ ối, suy chức năng bánh nhau hoặc bất thường thận của thai thì uống nước không giải quyết được nguyên nhân.
Vì vậy khi được chẩn đoán thiếu ối, thai phụ nên được bác sĩ sản khoa đánh giá thay vì tự điều trị tại nhà.
Khi nào thai phụ cần đi khám sớm?
Nên đi khám sớm nếu có:
- Ra nước âm đạo hoặc nghi ngờ rỉ ối.
- Thai máy giảm rõ rệt.
- Ra huyết âm đạo.
- Đau bụng hoặc xuất hiện cơn gò bất thường.
- Được siêu âm thông báo nước ối giảm.
- Thai nhỏ hơn tuổi thai hoặc tăng trưởng không tốt.
- Xem thêm Thai nhỏ hơn tuổi thai/thai chậm tăng trưởng .
Điều quan trọng mẹ bầu cần nhớ
Thiếu ối không phải một bệnh có cách điều trị giống nhau cho mọi thai phụ.
Điều bác sĩ quan tâm nhất là:
Thiếu ối xuất hiện ở tuổi thai nào? Nguyên nhân gì? Thai có phát triển bình thường không? Doppler và tình trạng tim thai ra sao?
Khi trả lời được những câu hỏi này mới có thể quyết định cách theo dõi và thời điểm sinh phù hợp.
Xem thêm : ISUOG – Oligohydramnios
GỌI ĐẶT LỊCH KHÁM – 0335 155 192THÔNG TIN LIÊN HỆ
🌸 PHÒNG KHÁM BS ĐIỆP – SẢN PHỤ KHOA
📍 Địa chỉ: 271 Nguyễn Duy Dương, phường Vườn Lài, TP. Hồ Chí Minh
📞 Điện thoại/Zalo: 0335 155 192
🌐 Website: sanphukhoatudu-bsdiep.com
💙 Fanpage: Sản, Phụ Khoa Từ Dũ – BS Điệp
💬 Zalo OA: Phòng khám BS Điệp – Zalo OA
📍 Google Maps: Phòng khám BS Điệp trên Google
▶️ YouTube: BS Điệp – Phòng khám sản phụ khoa
🎵 TikTok: @bs.ngocdiep.tudu
Theo dõi thai kỳ • Khám phụ khoa • Tư vấn sức khỏe phụ nữ
Thông tin trong bài nhằm mục đích giáo dục sức khỏe, không thay thế việc khám, chẩn đoán và điều trị trực tiếp.