Thai kỳ có thể đang diễn tiến bình thường. Tuy nhiên, khi siêu âm, bác sĩ có thể thông báo cổ tử cung ngắn hoặc có nguy cơ hở eo tử cung. Nhiều thai phụ vì vậy rất lo lắng. Thai có giữ được không? Có nguy cơ sinh non không? Có cần khâu cổ tử cung ngay không?
Hở eo tử cung là một vấn đề cần được theo dõi cẩn thận. Tuy nhiên, cổ tử cung ngắn không đồng nghĩa mọi trường hợp đều phải khâu cổ tử cung. Cách xử trí cần dựa vào từng thai phụ cụ thể.
Hở eo tử cung là gì?
Cổ tử cung là phần thấp của tử cung. Bộ phận này có nhiệm vụ duy trì trạng thái đóng trong phần lớn thai kỳ.
Hở eo tử cung (cervical insufficiency) là tình trạng cổ tử cung không đủ khả năng duy trì thai ở tam cá nguyệt thứ hai. Cổ tử cung có thể ngắn dần và mở sớm trước khi thai đủ trưởng thành.
Tình trạng này có thể làm tăng nguy cơ sảy thai muộn hoặc sinh non. Khâu cổ tử cung là một trong những biện pháp có thể được sử dụng ở một số thai phụ có nguy cơ phù hợp.
Hở eo tử cung có triệu chứng gì?
Điều đáng lưu ý là hở eo tử cung có thể diễn tiến khá âm thầm. Vì vậy, thai phụ không nên chỉ dựa vào cảm giác chủ quan để biết cổ tử cung có bất thường hay không.
Một số trường hợp có thể xuất hiện:
- Cảm giác nặng hoặc tức vùng bụng dưới, vùng chậu.
- Đau lưng âm ỉ.
- Tăng tiết dịch âm đạo hoặc dịch thay đổi bất thường.
- Ra huyết âm đạo.
- Cảm giác căng tức hoặc áp lực xuống vùng âm đạo.
- Có cơn gò hoặc đau bụng.
Những biểu hiện này không đặc hiệu riêng cho hở eo tử cung. Vì vậy, nếu thai phụ thuộc nhóm nguy cơ hoặc có triệu chứng bất thường, nên đi khám sớm. Bác sĩ sẽ xác định nguyên nhân và hướng theo dõi phù hợp.
Những thai phụ nào có nguy cơ hở eo tử cung?
Bác sĩ thường đặc biệt lưu ý nếu thai phụ có một trong những tiền sử sau:
- Từng sảy thai ở tam cá nguyệt thứ hai, đặc biệt sảy thai muộn.
- Từng sinh non.
- Từng vỡ ối non ở thai kỳ trước.
- Đã từng phải khâu cổ tử cung ở lần mang thai trước.
- Đã từng thực hiện một số thủ thuật hoặc phẫu thuật tại cổ tử cung như khoét chóp cổ tử cung hoặc LLETZ.
- Có bất thường hình dạng tử cung hoặc một số yếu tố sản khoa khác.
RCOG khuyến cáo những thai phụ có tiền sử nguy cơ nên được đánh giá sớm. Nhóm này gồm người từng sảy thai sau 16 tuần, sinh trước 34 tuần, vỡ ối trước 34 tuần hoặc từng điều trị ở cổ tử cung. Việc đánh giá sớm giúp bác sĩ có kế hoạch theo dõi phù hợp.
Làm sao phát hiện cổ tử cung ngắn hoặc hở eo tử cung?
Một phương pháp quan trọng siêu âm ngả âm đạo để đo chiều dài cổ tử cung.
Theo SMFM, ở thai đơn không có tiền sử sinh non tự phát, chiều dài cổ tử cung ≤25 mm ở giữa thai kỳ được xem là cổ tử cung ngắn. Kết luận này dựa trên đo bằng siêu âm ngả âm đạo theo kỹ thuật chuẩn.
Tuy nhiên, chỉ một con số chiều dài cổ tử cung là chưa đủ. Không thể chỉ dựa vào đó để kết luận phải khâu cổ tử cung.
Bác sĩ còn phải xem xét:
- Tuổi thai.
- Tiền sử sảy thai muộn hoặc sinh non.
- Chiều dài cổ tử cung, sự thay đổi theo thời gian.
- Cổ tử cung đã mở hay chưa.
- Có cơn gò tử cung hay không.
- Có ra huyết, nhiễm trùng hoặc vỡ ối hay không.
- Thai đơn hay đa thai.
Cổ tử cung ngắn có phải luôn hở eo tử cung không?
Không.
Cổ tử cung ngắn trên siêu âm là một yếu tố làm tăng nguy cơ sinh non. Tuy nhiên, cổ tử cung ngắn không đồng nghĩa với hở eo tử cung. Không phải mọi trường hợp cổ tử cung ngắn đều cần khâu.
Vì vậy, khi thấy kết quả “cổ tử cung ngắn”, thai phụ không nên quá lo lắng. Cũng không nên tự kết luận rằng phải khâu cổ tử cung ngay.
Khi nào có thể cần khâu cổ tử cung?
Khâu cổ tử cung (cervical cerclage) là thủ thuật dùng chỉ khâu quanh cổ tử cung nhằm giúp cổ tử cung duy trì trạng thái đóng lâu hơn.
Khâu cổ tử cung có thể được cân nhắc trong một số tình huống, chẳng hạn:
-
Khâu dựa trên tiền sử sản khoa
Một số thai phụ có tiền sử rất gợi ý hở eo tử cung hoặc đã từng cần khâu cổ tử cung có thể được bác sĩ tư vấn khâu chủ động ở thai kỳ sau.
-
Khâu dựa trên siêu âm :Ở những thai phụ có tiền sử sản khoa nguy cơ, bác sĩ sẽ theo dõi sát hơn. Nếu trong quá trình theo dõi thấy cổ tử cung ngắn, bác sĩ có thể cân nhắc khâu tùy từng trường hợp.
-
Khâu cấp cứu
Trong một số trường hợp, cổ tử cung đã mở sớm khi thai chưa đủ tháng. Nếu chưa có chuyển dạ, vỡ ối hoặc nhiễm trùng, bác sĩ chuyên khoa có thể cân nhắc khâu cấp cứu.
Khâu cổ tử cung thường thực hiện vào tuần nào?
Theo thông tin dành cho bệnh nhân của RCOG, khâu cổ tử cung có kế hoạch thường được thực hiện trong khoảng 12–24 tuần thai. Thời điểm cụ thể tùy vào chỉ định và tình trạng của từng thai phụ. Chỉ khâu đường âm đạo thường được tháo vào khoảng 36–37 tuần. Tuy nhiên, có thể tháo sớm hơn nếu thai phụ chuyển dạ hoặc có tình huống cần xử trí khác.
Thời điểm thực tế phải do bác sĩ sản khoa quyết định. Không thể áp dụng một mốc giống nhau cho tất cả thai phụ.
Có trường hợp nào không nên khâu cổ tử cung?
Không phải cứ cổ tử cung ngắn hoặc mở là có thể khâu.
Theo RCOG, khâu cổ tử cung có thể không phù hợp khi thai phụ đang có:
- Dấu hiệu nhiễm trùng.
- Ra huyết âm đạo đáng kể.
- Cơn co tử cung/chuyển dạ.
- Đã vỡ ối.
Do đó, thai phụ cần được thăm khám trước khi quyết định can thiệp.
Sau khi khâu cổ tử cung có phải nằm nghỉ hoàn toàn không?
Sau khi hồi phục, nhiều thai phụ có thể trở lại sinh hoạt bình thường theo hướng dẫn của bác sĩ. Không khuyến cáo nằm bất động tại giường một cách thường quy.
Sau khâu cổ tử cung, dấu hiệu nào cần đi khám ngay?
Thai phụ đã khâu cổ tử cung cần liên hệ cơ sở sản khoa sớm nếu xuất hiện:
- Đau bụng hoặc cơn gò tử cung.
- Ra huyết âm đạo kéo dài hoặc nhiều.
- Rỉ nước hoặc nghi ngờ vỡ ối.
- Dịch âm đạo hôi hoặc có màu xanh.
- Sốt hoặc cảm thấy bất thường.
RCOG đặc biệt khuyến cáo thai phụ liên hệ ngay với cơ sở y tế nếu có cơn co hoặc đau quặn. Thai phụ cũng cần đi khám ngay khi chảy máu tiếp diễn hoặc ra nhiều, nghi vỡ ối, hoặc dịch âm đạo có mùi hôi hay màu xanh.
Thai phụ cần nhớ điều gì?
Hở eo tử cung có thể không gây triệu chứng rõ ràng. Nếu có tiền sử sảy thai muộn, sinh non hoặc từng can thiệp ở cổ tử cung, thai phụ nên thông báo cho bác sĩ ngay từ đầu thai kỳ.
Cổ tử cung ngắn không có nghĩa chắc chắn sẽ sinh non. Điều này cũng không có nghĩa chắc chắn phải khâu cổ tử cung.
Việc lựa chọn theo dõi, dùng progesterone hay khâu cổ tử cung cần được cá thể hóa. Bác sĩ sẽ dựa vào tiền sử sản khoa, tuổi thai, chiều dài cổ tử cung, tình trạng mở cổ tử cung và các yếu tố đi kèm.
Thông điệp của bác sĩ
Nếu siêu âm cho thấy cổ tử cung ngắn, thai phụ không nên quá lo lắng. Tuy nhiên, cũng không nên tự dùng thuốc hoặc tự nằm bất động tại nhà.
Điều quan trọng là được bác sĩ sản khoa đánh giá đúng nguy cơ, theo dõi phù hợp. Việc phát hiện sớm những trường hợp có nguy cơ là rất quan trọng. Nhờ đó, bác sĩ có thể lựa chọn biện pháp dự phòng sinh non phù hợp cho từng thai phụ.
Phòng khám BS Điệp – Sản Phụ khoa
Tư vấn và theo dõi thai kỳ – khám phụ khoa – chăm sóc sức khỏe phụ nữ.Thông tin trong bài nhằm mục đích giáo dục sức khỏe. Nội dung này không thay thế việc khám, chẩn đoán và điều trị trực tiếp.
-