Tác dụng phụ khi đặt vòng tránh thai là vấn đề nhiều phụ nữ quan tâm trước và sau khi thực hiện biện pháp ngừa thai này. Một số biểu hiện như đau bụng nhẹ, ra huyết ít hoặc thay đổi kinh nguyệt có thể gặp trong thời gian đầu và thường không nguy hiểm.
Tuy nhiên, nếu đau bụng nhiều, ra máu kéo dài, sốt, khí hư bất thường hoặc nghi ngờ vòng bị lệch, người phụ nữ nên được khám phụ khoa để kiểm tra vị trí vòng và tìm nguyên nhân.
Vòng tránh thai là gì?
Vòng tránh thai, hay dụng cụ tử cung (IUD), là một dụng cụ nhỏ được đặt vào trong buồng tử cung nhằm ngừa thai lâu dài.
Hiện nay có hai nhóm chính:
Vòng tránh thai chứa đồng
Vòng đồng không chứa hormone. Đồng làm giảm khả năng hoạt động của tinh trùng và ngăn quá trình thụ tinh.
Vòng tránh thai nội tiết
Loại này giải phóng một lượng nhỏ levonorgestrel trong tử cung. Thuốc làm đặc chất nhầy cổ tử cung, hạn chế tinh trùng đi qua đồng thời làm niêm mạc tử cung mỏng hơn.
Cả hai loại đều thuộc nhóm biện pháp tránh thai có hiệu quả cao, với dưới 1 trường hợp mang thai trên 100 người sử dụng trong năm đầu. Khả năng sinh sản thường trở lại nhanh sau khi tháo vòng.
Những lợi ích của đặt vòng tránh thai
Đặt vòng có một số ưu điểm:
- Hiệu quả tránh thai rất cao.
- Tác dụng kéo dài nhiều năm tùy loại vòng.
- Không cần nhớ uống thuốc mỗi ngày.
- Có thể tháo vòng khi muốn có thai.
- Khả năng sinh sản trở lại nhanh sau khi tháo.
- Có thể sử dụng ở nhiều phụ nữ, kể cả người chưa từng sinh con nếu được đánh giá phù hợp.
- Vòng nội tiết có thể giúp giảm lượng máu kinh và giảm đau bụng kinh ở một số phụ nữ.
Vòng tránh thai không phòng ngừa các bệnh lây truyền qua đường tình dục. Nếu có nguy cơ lây nhiễm, vẫn nên sử dụng bao cao su.
Tác dụng phụ khi đặt vòng thường gặp
Tác dụng phụ phụ thuộc vào loại vòng được sử dụng và cơ địa của từng người.
1. Đau bụng dưới sau khi đặt vòng
Sau khi đặt vòng, người phụ nữ có thể cảm thấy đau hoặc co thắt vùng bụng dưới tương tự đau bụng kinh.
Tình trạng này thường rõ hơn trong những ngày đầu và giảm dần.
Nếu đau ngày càng tăng, đau dữ dội hoặc kèm sốt, ra máu nhiều thì cần đi khám.
2. Ra huyết hoặc rối loạn kinh nguyệt
Ra huyết ít hoặc ra máu không đúng kỳ có thể xuất hiện trong những tháng đầu sau đặt vòng.
Biểu hiện sẽ khác nhau giữa hai loại vòng.
Đối với vòng đồng
Một số phụ nữ có thể:
- Kinh nhiều hơn.
- Số ngày hành kinh kéo dài hơn.
- Đau bụng kinh nhiều hơn.
Các triệu chứng thường rõ nhất trong vài tháng đầu rồi có thể giảm dần.
Đối với vòng nội tiết
Trong những tháng đầu có thể xuất hiện:
- Ra máu lắt nhắt.
- Kinh không đều.
- Lượng kinh thay đổi.
Sau một thời gian, kinh thường ít dần và một số phụ nữ có thể không còn kinh. Đây có thể là tác dụng của vòng nội tiết chứ không nhất thiết là biểu hiện bệnh lý.
3. Đau hoặc khó chịu vùng chậu
Một số người có cảm giác căng tức hoặc khó chịu vùng chậu trong thời gian đầu.
Tuy nhiên, đau kéo dài hoặc đau tăng lên cần được kiểm tra để loại trừ lệch vòng, nhiễm trùng hoặc những nguyên nhân phụ khoa khác.
Những biến chứng tác dụng phụ khi đặt vòng
Vòng bị tụt hoặc bị đẩy ra ngoài
Vòng có thể tụt thấp hoặc bị đẩy một phần hay hoàn toàn ra khỏi tử cung.
Người phụ nữ có thể nhận thấy:
- Sợi dây vòng dài hơn hoặc ngắn hơn trước.
- Không sờ thấy dây vòng.
- Cảm giác có phần cứng của vòng ở âm đạo.
- Ra huyết hoặc đau bụng bất thường.
Không nên tự kéo hoặc chỉnh vòng tại nhà.
Vòng nằm không đúng vị trí
Nếu vòng bị lệch hoặc nằm thấp, hiệu quả ngừa thai có thể bị ảnh hưởng tùy loại và vị trí.
Siêu âm thường được sử dụng khi cần xác định vị trí vòng.
Thủng tử cung
Thủng thành tử cung là biến chứng hiếm gặp, thường liên quan thời điểm đặt vòng.
Nếu đau bụng dữ dội hoặc nghi ngờ vòng không nằm trong buồng tử cung, cần khám để xác định vị trí vòng.
Nhiễm trùng vùng chậu
Bản thân vòng tránh thai không phải nguyên nhân gây nhiễm trùng kéo dài.
Nguy cơ chủ yếu liên quan đến việc có nhiễm trùng đường sinh dục chưa được điều trị tại thời điểm đặt vòng. Vì vậy, những người có nguy cơ bệnh lây truyền qua đường tình dục cần được đánh giá thích hợp trước hoặc trong quá trình đặt vòng.
Đặt vòng có gây vô sinh không?
Theo WHO, vòng tránh thai không gây vô sinh và khả năng sinh sản trở lại ngay sau khi tháo vòng.
Nguyên nhân có thể ảnh hưởng khả năng sinh sản là các bệnh lý khác, đặc biệt một số bệnh lây truyền qua đường tình dục gây viêm vùng chậu nếu không được phát hiện và điều trị.
Có thai khi đang đặt vòng có nguy hiểm không?
Mang thai khi đang sử dụng vòng rất hiếm vì hiệu quả tránh thai của phương pháp này rất cao.
Tuy nhiên, nếu trễ kinh hoặc thử thai dương tính khi vẫn đang có vòng, cần đi khám sớm để:
- Xác định thai nằm trong hay ngoài tử cung.
- Xác định vị trí vòng.
- Đánh giá khả năng tháo vòng.
- Theo dõi thai phù hợp.
Điểm quan trọng là vòng không làm tăng nguy cơ thai ngoài tử cung nói chung, vì nó giảm mạnh nguy cơ có thai. Nhưng nếu một người đang đặt vòng mà vẫn có thai, bác sĩ cần loại trừ thai ngoài tử cung.
Những ai cần được đánh giá trước khi đặt vòng?
Không phải “phụ nữ chưa sinh lần nào” đều không được đặt vòng. CDC nêu rõ IUD có thể sử dụng cho cả người đã sinh và chưa từng sinh con.
Một số trường hợp cần trì hoãn đặt vòng hoặc được bác sĩ đánh giá kỹ gồm:
- Đang mang thai hoặc nghi ngờ có thai.
- Đang viêm vùng chậu cấp.
- Đang viêm cổ tử cung do một số bệnh lây truyền qua đường tình dục chưa điều trị.
- Ra máu âm đạo bất thường chưa rõ nguyên nhân.
- Dị dạng tử cung hoặc bệnh lý làm biến dạng đáng kể buồng tử cung.
- Một số bệnh lý ác tính đường sinh dục.
- Có tình trạng bệnh lý đặc biệt cần lựa chọn loại vòng thích hợp.
Đối với vòng nội tiết và vòng đồng, chống chỉ định không hoàn toàn giống nhau. Vì vậy nên lựa chọn dựa trên tiền sử, tình trạng kinh nguyệt và bệnh lý đi kèm của từng người. Các hướng dẫn hiện nay phân loại điều kiện sử dụng vòng theo từng bệnh lý thay vì đưa ra một danh sách cấm chung cho tất cả phụ nữ.
Tác dụng phụ khi đặt vòng nào cần đi khám?
Nên khám sớm nếu xuất hiện một trong những biểu hiện sau:
- Đau bụng dưới nhiều hoặc đau tăng dần.
- Sốt hoặc rét run.
- Khí hư có mùi hôi bất thường.
- Ra máu âm đạo nhiều hoặc kéo dài.
- Đau khi quan hệ xuất hiện mới.
- Không sờ thấy dây vòng hoặc thấy dây vòng thay đổi rõ rệt.
- Cảm giác vòng tụt xuống âm đạo.
- Trễ kinh hoặc thử thai dương tính.
- Đau bụng kèm ra máu và nghi ngờ có thai.
Không phải mọi trường hợp ra máu hoặc đau nhẹ sau đặt vòng đều cần tháo vòng. Trước tiên cần xác định nguyên nhân và vị trí vòng.
Khi nào nên tháo vòng tránh thai?
Có thể cân nhắc tháo vòng khi:
- Đã đến thời hạn sử dụng của loại vòng.
- Muốn có thai.
- Muốn chuyển sang phương pháp tránh thai khác.
- Có tác dụng phụ kéo dài và không chấp nhận được.
- Vòng bị tụt hoặc nằm sai vị trí cần xử trí.
- Xuất hiện tình trạng y khoa khiến bác sĩ chỉ định tháo vòng.
- Có thai khi đang mang vòng và bác sĩ đánh giá nên tháo nếu có thể thực hiện an toàn.
Không nên tự tháo vòng tại nhà.
Sau khi tháo vòng bao lâu có thể mang thai?
Khả năng sinh sản có thể trở lại nhanh sau khi tháo vòng và không cần phải chờ nhiều tháng chỉ vì trước đó đã sử dụng vòng tránh thai.
Nếu chưa muốn có thai, cần sử dụng một biện pháp tránh thai khác ngay theo hướng dẫn của bác sĩ.
Theo dõi tác dụng phụ khi đặt vòng
Tác dụng phụ khi đặt vòng tránh thai thường là đau bụng nhẹ, ra huyết hoặc thay đổi kinh nguyệt trong thời gian đầu. Biểu hiện có thể khác nhau giữa vòng đồng và vòng nội tiết.
Các biến chứng nghiêm trọng như nhiễm trùng vùng chậu, vòng bị đẩy ra ngoài hoặc thủng tử cung ít gặp nhưng cần được phát hiện sớm.
Nếu sau đặt vòng xuất hiện đau bụng nhiều, sốt, ra máu bất thường, khí hư hôi, không sờ thấy dây vòng hoặc nghi ngờ có thai, người phụ nữ nên khám Sản Phụ khoa để được kiểm tra.