Viêm âm đạo khi mang thai là tình trạng khá thường gặp do sự thay đổi nội tiết, môi trường âm đạo và hệ vi sinh trong thai kỳ. Mẹ bầu có thể thấy khí hư thay đổi, ngứa, rát hoặc có mùi bất thường.
Không phải trường hợp viêm âm đạo nào cũng nguy hiểm cho thai nhi. Tuy nhiên, một số nguyên nhân như viêm âm đạo do mất cân bằng hệ vi khuẩn (BV) hoặc nhiễm Trichomonas có liên quan đến một số biến chứng thai kỳ. Vì vậy, khi xuất hiện triệu chứng bất thường, mẹ bầu nên được khám để xác định đúng nguyên nhân thay vì tự mua thuốc đặt.
Vì sao phụ nữ mang thai dễ bị viêm âm đạo?
Trong thai kỳ, nồng độ estrogen và progesterone tăng cao. Đồng thời, lượng máu đến vùng sinh dục tăng và môi trường âm đạo cũng thay đổi.
Những yếu tố này có thể làm thay đổi sự cân bằng giữa các vi khuẩn và nấm vốn sống trong âm đạo, vì vậy nhiễm nấm và một số rối loạn hệ vi sinh âm đạo có thể xuất hiện nhiều hơn trong thai kỳ.
Một số yếu tố khác có thể làm tăng nguy cơ gồm:
- Dùng kháng sinh.
- Đái tháo đường hoặc kiểm soát đường huyết chưa tốt.
- Thụt rửa âm đạo.
- Sử dụng dung dịch vệ sinh hoặc sản phẩm có mùi thơm gây kích ứng.
- Quan hệ tình dục không an toàn và mắc bệnh lây truyền qua đường tình dục.
Những nguyên nhân thường gặp của viêm âm đạo khi mang thai
Nhiễm nấm Candida
Candida là một loại nấm có thể tồn tại với số lượng nhỏ trong âm đạo. Khi môi trường âm đạo thay đổi, Candida có thể phát triển quá mức và gây viêm.
Triệu chứng thường gặp gồm:
- Ngứa nhiều vùng âm hộ – âm đạo.
- Cảm giác nóng rát.
- Âm hộ đỏ hoặc sưng.
- Khí hư trắng, đặc, có thể vón cục.
- Thường không có mùi hôi rõ.
Nhiễm Candida khá thường gặp trong thai kỳ. Việc điều trị cần lựa chọn thuốc phù hợp với phụ nữ mang thai. CDC khuyến cáo thai phụ bị Candida âm hộ – âm đạo sử dụng azole tại chỗ trong 7 ngày; không nên tự sử dụng fluconazole đường uống trong thai kỳ.
Viêm âm đạo do mất cân bằng hệ vi khuẩn – BV
Bacterial vaginosis (BV) xảy ra khi hệ vi khuẩn bình thường trong âm đạo bị mất cân bằng.
Biểu hiện có thể là:
- Khí hư loãng.
- Màu trắng xám hoặc hơi xanh.
- Có mùi tanh, đặc biệt sau quan hệ.
- Một số trường hợp hoàn toàn không có triệu chứng.
Ở phụ nữ mang thai có triệu chứng, BV cần được đánh giá và điều trị. BV có triệu chứng đã được ghi nhận liên quan với tăng nguy cơ vỡ ối sớm, sinh non, nhiễm trùng trong buồng ối và viêm nội mạc tử cung sau sinh.
Viêm âm đạo do Trichomonas
Trichomonas vaginalis là ký sinh trùng lây chủ yếu qua quan hệ tình dục.
Mẹ bầu có thể có:
- Khí hư nhiều hơn bình thường.
- Khí hư vàng hoặc xanh.
- Mùi khó chịu.
- Ngứa hoặc rát vùng sinh dục.
- Đau khi tiểu hoặc khi quan hệ.
Nhiễm Trichomonas trong thai kỳ có liên quan với vỡ ối sớm, sinh non và trẻ nhỏ so với tuổi thai. Thai phụ có triệu chứng nên được xét nghiệm và điều trị phù hợp.
Viêm âm đạo khi mang thai có nguy hiểm không?
Mức độ ảnh hưởng phụ thuộc vào nguyên nhân gây bệnh, mức độ viêm nhiễm và việc có được điều trị đúng hay không.
Đối với mẹ
Viêm âm đạo có thể gây:
- Ngứa và khó chịu kéo dài.
- Đau hoặc rát khi tiểu.
- Đau khi quan hệ.
- Viêm nhiễm tái phát.
- Ảnh hưởng sinh hoạt và giấc ngủ.
Đối với thai kỳ
Không nên nói rằng tất cả viêm âm đạo đều gây sẩy thai hoặc sinh non.
Một số tình trạng, đặc biệt là BV có triệu chứng và nhiễm Trichomonas, được ghi nhận có liên quan với nguy cơ bất lợi trong thai kỳ như vỡ ối sớm hoặc sinh non.
Ngược lại, nhiễm nấm Candida thường gây khó chịu cho người mẹ nhưng cách đánh giá nguy cơ và phương pháp điều trị khác với BV hoặc Trichomonas.
Vì vậy, quan trọng nhất là xác định đúng nguyên nhân trước khi điều trị.
Cần phân biệt với bệnh lây truyền qua đường tình dục
Một số bệnh như Chlamydia, lậu, giang mai, Herpes sinh dục hoặc HIV không nên xếp chung thành “viêm âm đạo”.
Ví dụ, Chlamydia có thể gây viêm cổ tử cung và lây cho trẻ trong quá trình sinh. Trẻ sơ sinh phơi nhiễm Chlamydia có thể bị viêm kết mạc hoặc viêm phổi.
Vì vậy, tùy tuổi, yếu tố nguy cơ và tiền sử, bác sĩ có thể chỉ định thêm xét nghiệm bệnh lây truyền qua đường tình dục trong quá trình khám thai.
Khi nào mẹ bầu nên đi khám?
Mẹ bầu nên đi khám khi xuất hiện một trong những biểu hiện sau:
- Khí hư có mùi hôi hoặc tanh rõ.
- Khí hư vàng, xanh hoặc xám.
- Ngứa hoặc nóng rát nhiều.
- Tiểu buốt, tiểu rát.
- Đau vùng bụng dưới.
- Đau khi quan hệ.
- Triệu chứng tái phát nhiều lần.
- Đã dùng thuốc nhưng không cải thiện.
- Ra máu âm đạo.
- Ra nước âm đạo nhiều, cần phân biệt với rỉ ối.
Không nên chỉ nhìn màu khí hư để tự xác định nguyên nhân. Bác sĩ có thể cần khám và xét nghiệm dịch âm đạo để chẩn đoán chính xác.
Có nên tự mua thuốc đặt khi mang thai bị viêm âm đạo ?
Không nên tự mua thuốc đặt hoặc thuốc uống khi chưa xác định nguyên nhân.
Thuốc điều trị Candida khác với thuốc điều trị BV hoặc Trichomonas. Ngoài ra, không phải tất cả thuốc sử dụng ngoài thai kỳ đều phù hợp trong thai kỳ.
Đặc biệt, CDC khuyến cáo thai phụ bị Candida âm hộ – âm đạo sử dụng azole tại chỗ trong 7 ngày và tránh tự dùng fluconazole uống.
Bác sĩ sẽ lựa chọn thuốc dựa trên nguyên nhân gây bệnh, tuổi thai, triệu chứng và tình trạng của từng mẹ bầu.
Cách phòng ngừa viêm âm đạo khi mang thai
Mẹ bầu nên:
- Giữ vùng sinh dục sạch và khô thoáng.
- Chỉ vệ sinh nhẹ nhàng bên ngoài âm hộ.
- Không thụt rửa sâu trong âm đạo.
- Tránh dung dịch vệ sinh, xịt thơm hoặc sản phẩm gây kích ứng.
- Thay quần lót khi ẩm.
- Ưu tiên quần lót thoáng, không quá chật.
- Sử dụng bao cao su khi cần phòng bệnh lây truyền qua đường tình dục.
- Khám thai định kỳ.
- Đi khám khi khí hư hoặc vùng sinh dục có biểu hiện bất thường.
ACOG cũng khuyến cáo không thụt rửa âm đạo và tránh các sản phẩm vệ sinh có mùi thơm vì chúng có thể làm mất cân bằng môi trường âm đạo.
Kết luận
Viêm âm đạo khi mang thai khá thường gặp và không phải trường hợp nào cũng ảnh hưởng đến thai nhi. Tuy nhiên, nguy cơ khác nhau tùy từng nguyên nhân.
Nếu mẹ bầu có khí hư bất thường, mùi hôi, ngứa, rát hoặc triệu chứng kéo dài, nên khám sản phụ khoa để xác định chính xác nguyên nhân và lựa chọn thuốc an toàn trong thai kỳ. Không nên tự mua thuốc đặt chỉ dựa vào triệu chứng.