1. Định nghĩa
Thai chậm tăng trưởng trong tử cung là tình trạng thai nhi có cân nặng thấp hơn so với tuổi thai, không đạt mức phát triển mong đợi.
Tình trạng này làm tăng nguy cơ thai lưu, suy thai và các biến chứng sau sinh.
2. Nguyên nhân
a. Nguyên nhân từ mẹ
-
Sống ở vùng có độ cao lớn.
-
Mang đa thai (song thai, tam thai…).
-
Mẹ mắc các bệnh lý mạn tính như: tiểu đường, tăng huyết áp, bệnh tim, suy dinh dưỡng, rối loạn tuyến giáp, dị dạng tử cung…
b. Nguyên nhân từ nhau thai
-
Bất thường nhau thai gây giảm cung cấp oxy và dinh dưỡng cho thai.
c. Nguyên nhân từ thai
-
Bất thường nhiễm sắc thể.
-
Nhiễm trùng bào thai (CMV, toxoplasma, rubella…).
-
Dị tật bẩm sinh.
3. Phát hiện sớm thai chậm tăng trưởng
-
Mẹ tăng cân ít hơn bình thường.
-
Bề cao tử cung nhỏ hơn tuổi thai.
-
Siêu âm: các chỉ số phát triển thai (đặc biệt là chu vi vòng bụng) nhỏ so với tuổi thai.
-
Siêu âm Doppler màu giúp phát hiện rối loạn dòng máu giữa mẹ – nhau – thai.
-
Chọc ối nếu nghi ngờ bất thường nhiễm sắc thể hoặc nhiễm trùng trong tử cung.
4. Theo dõi và xử trí
Hiện chưa có phương pháp điều trị triệt để, chủ yếu là theo dõi chặt chẽ và can thiệp kịp thời để giảm nguy cơ cho thai nhi.
-
Siêu âm định kỳ để đánh giá cân nặng, tăng trưởng và dòng máu nhau thai.
-
Theo dõi tim thai thường xuyên (bằng máy monitor).
-
Kiểm soát tốt bệnh nền của mẹ (đường huyết, huyết áp…).
-
Nhập viện và chấm dứt thai kỳ sớm nếu có dấu hiệu bất thường hoặc thai đạt 37 tuần.
-
Hình thức sinh (sanh thường hay mổ) tùy theo tình trạng sức khỏe của mẹ và thai.
-
Sau sinh, trẻ cần được theo dõi đặc biệt tại khoa dưỡng nhi trước khi về với mẹ.
Tóm tắt
Thai chậm tăng trưởng trong tử cung là tình trạng nguy cơ cao cần được phát hiện sớm, theo dõi sát và can thiệp kịp thời nhằm bảo đảm an toàn cho thai nhi và mẹ.