Niêm mạc tử cung mỏng là kết quả khiến nhiều phụ nữ đang mong con lo lắng. Tuy nhiên, lớp niêm mạc thay đổi trong suốt chu kỳ kinh. Một kết quả siêu âm cần được đối chiếu với ngày kinh, tình trạng rụng trứng và các yếu tố sinh sản khác trước khi nhận định có bất thường hay không.
Vậy niêm mạc mỏng có khó mang thai không, khi nào cần theo dõi và có thể điều trị như thế nào? Điều cần làm trước tiên là hiểu đúng ý nghĩa của số đo trên phiếu siêu âm.
Niêm mạc tử cung mỏng là gì?
Niêm mạc tử cung, còn gọi là nội mạc tử cung, là lớp mô lót mặt trong buồng tử cung. Lớp mô này phát triển và thay đổi dưới tác động của hormone, chuẩn bị cho phôi làm tổ.
Trong nghiên cứu hỗ trợ sinh sản, mốc dưới khoảng 7 mm thường được dùng để mô tả niêm mạc mỏng tại thời điểm đánh giá liên quan đến điều trị. Tuy nhiên, ngưỡng và thời điểm đo khác nhau giữa các nghiên cứu; đây không phải tiêu chuẩn chẩn đoán áp dụng cho mọi ngày của chu kỳ. Tham khảo khuyến nghị ESHRE về đánh giá nội mạc trong hỗ trợ sinh sản.
Ví dụ, niêm mạc còn mỏng ngay sau kỳ kinh có thể phù hợp sinh lý. Vì vậy, khi đọc kết quả, không nên chỉ nhìn vào số milimét mà bỏ qua thời điểm siêu âm.
Độ dày niêm mạc thay đổi thế nào trong chu kỳ?
Chu kỳ được tính từ ngày đầu tiên có kinh. Không phải người phụ nữ nào cũng rụng trứng vào ngày 14, đặc biệt khi kinh không đều hoặc chu kỳ dài.
| Giai đoạn | Thay đổi thường gặp | Cách hiểu kết quả |
|---|---|---|
| Trong và ngay sau kỳ kinh | Lớp niêm mạc chức năng bong ra, sau đó bắt đầu tái tạo. | Số đo thấp ở thời điểm này chưa chứng minh niêm mạc phát triển kém. |
| Trước rụng trứng | Estrogen giúp niêm mạc phát triển dần. | Cần xem đồng thời sự phát triển nang noãn và diễn tiến của chu kỳ. |
| Sau rụng trứng | Progesterone giúp niêm mạc chuyển sang giai đoạn chế tiết, chuẩn bị cho phôi làm tổ. | Không đánh giá khả năng sinh sản chỉ dựa vào độ dày. |
Nếu không có thai, nồng độ hormone giảm và một kỳ kinh mới xuất hiện. Những khoảng độ dày thường được nêu trên mạng chỉ có tính tham khảo, không thay thế việc đọc kết quả theo từng trường hợp.
Niêm mạc tử cung mỏng có thai được không?
Vẫn có thể có thai. Trong một số nghiên cứu IVF, niêm mạc mỏng liên quan với kết quả sinh sản thấp hơn, nhưng độ dày đơn độc dự đoán thành công còn hạn chế. Không thể lấy một ngưỡng trong IVF để khẳng định người đang mong con tự nhiên không thể mang thai. Nguồn: ESHRE.
Cần phân biệt hai quá trình: thụ tinh là sự kết hợp giữa trứng và tinh trùng, thường xảy ra ở vòi trứng; làm tổ là khi phôi bám và phát triển trong niêm mạc tử cung. Bởi vậy, tìm nguyên nhân chậm có thai không thể chỉ tập trung vào lớp niêm mạc.
Một số đo trước mang thai cũng không đủ để kết luận thai sau này sẽ thiếu dinh dưỡng, sinh non hoặc thai lưu. Nếu đã có thai, việc theo dõi phải dựa vào tình trạng thai kỳ thực tế.
Nguyên nhân niêm mạc tử cung mỏng
Đo ở thời điểm niêm mạc chưa phát triển
Đây là điều cần kiểm tra trước khi nghĩ đến bệnh lý. Phiếu siêu âm nên được đối chiếu với ngày đầu kỳ kinh gần nhất. Với chu kỳ không đều, ngày trên lịch chưa chắc phản ánh đúng giai đoạn hoạt động của buồng trứng.
Yếu tố nội tiết và thuốc đang sử dụng
Estrogen tham gia vào sự phát triển niêm mạc. Khi có kinh thưa hoặc mất kinh, bác sĩ cần tìm nguyên nhân nội tiết phù hợp với triệu chứng. Không nên tự suy ra rằng mọi trường hợp rối loạn kinh đều có niêm mạc mỏng.
Một số thuốc cũng ảnh hưởng đến chu kỳ và hình ảnh niêm mạc. Khi khám, hãy cung cấp đầy đủ thuốc kê đơn, thuốc hỗ trợ sinh sản và thực phẩm bổ sung đang dùng. Nếu có tiết sữa ngoài thời kỳ cho con bú hoặc kinh thưa, có thể đọc thêm bài vai trò của prolactin trong khả năng sinh sản.
Tổn thương hoặc dính buồng tử cung
Dính buồng tử cung có thể xuất hiện sau can thiệp vào buồng tử cung hoặc một số tình trạng nhiễm trùng. Cần lưu ý khi kinh giảm rõ hoặc mất kinh sau thủ thuật, nhất là khi kèm khó có thai. Tuy vậy, từng nạo hút không có nghĩa chắc chắn đã bị dính. Tham khảo thông tin về hội chứng Asherman.
Dấu hiệu gợi ý niêm mạc tử cung mỏng
Niêm mạc tử cung mỏng không có biểu hiện bên ngoài đặc hiệu. Lượng kinh ít hoặc kinh không đều chỉ là thông tin gợi ý cần tìm hiểu thêm, chưa đủ để tự chẩn đoán.
- Kinh ít đi rõ rệt so với trước, kéo dài qua nhiều chu kỳ.
- Mất kinh hoặc thay đổi kinh nguyệt sau thủ thuật trong buồng tử cung.
- Đang mong con nhưng chưa có thai, nhất là khi đi kèm kinh thưa.
- Nhiều lần được ghi nhận niêm mạc phát triển chưa phù hợp khi đang theo dõi sinh sản.
Khi khám, hãy mang theo các phiếu siêu âm cũ, ghi ngày đầu kỳ kinh, số ngày ra kinh và những thay đổi gần đây. Những thông tin này giúp bác sĩ so sánh kết quả theo thời gian.
Bác sĩ đánh giá niêm mạc tử cung mỏng như thế nào?
Bác sĩ hỏi bệnh sử, xem thời điểm đo và siêu âm tử cung, buồng trứng. Xét nghiệm nội tiết được lựa chọn theo biểu hiện. Khi nghi tổn thương buồng tử cung, có thể cần siêu âm bơm nước hoặc nội soi; không phải ai cũng cần làm tất cả xét nghiệm.
Đánh giá chậm có thai còn gồm rụng trứng, vòi trứng và tinh dịch của người chồng theo chỉ định. Nguồn: hướng dẫn đánh giá hiếm muộn của ASRM. Bạn có thể xem thêm các bước kiểm tra vô sinh cho vợ và chồng.
Điều trị niêm mạc tử cung mỏng ra sao?
Hướng xử trí phụ thuộc nguyên nhân, nhu cầu có thai và kết quả đánh giá. Mục tiêu là lựa chọn cách hỗ trợ sinh sản phù hợp, không chỉ tăng một con số trên siêu âm.
Theo dõi lại và điều chỉnh điều trị khi cần
Nếu số đo phù hợp giai đoạn đầu chu kỳ, có thể chỉ cần theo dõi. Trong chuẩn bị chuyển phôi, bác sĩ có thể xem lại phác đồ estrogen nếu niêm mạc vẫn mỏng. Không tự mua hoặc tăng liều nội tiết. Nguồn: ESHRE.
Xử trí dính buồng tử cung nếu được xác định
Trường hợp có dính, bác sĩ chuyên khoa có thể chỉ định nội soi gỡ dính và theo dõi sau điều trị. Khả năng cải thiện phụ thuộc mức độ tổn thương; đôi khi cần điều trị thêm do dính tái phát. Nguồn: MedlinePlus.
Thận trọng với lời hứa “làm dày nhanh”
Không nên thay việc khám bằng các sản phẩm quảng cáo giúp làm dày niêm mạc hoặc bảo đảm đậu thai. Nếu được đề nghị một biện pháp bổ sung, hãy hỏi rõ bằng chứng tăng khả năng sinh con, rủi ro và chi phí.
Chẳng hạn, bơm huyết tương giàu tiểu cầu (PRP) vào buồng tử cung đang được nghiên cứu, nhưng chưa có bằng chứng chất lượng tốt để bảo đảm lợi ích cho người có niêm mạc mỏng và còn lo ngại về an toàn. Xem đánh giá PRP của HFEA.
Khi nào nên khám vì chậm có thai?
- Dưới 35 tuổi: sau 12 tháng quan hệ đều đặn, không tránh thai mà chưa có thai.
- Từ 35 tuổi: sau 6 tháng chưa có thai.
- Trên 40 tuổi: nên được đánh giá sớm.
- Khám sớm hơn các mốc trên nếu mất kinh, kinh không đều hoặc đã biết có vấn đề ảnh hưởng sinh sản.
Các mốc này dựa trên khuyến nghị của ASRM. Không cần đợi đủ thời gian nếu đang có dấu hiệu bất thường.
Câu hỏi thường gặp
Niêm mạc 6 mm có đáng lo không?
Cần biết đo vào ngày nào, đang dùng thuốc gì và có đang chuẩn bị chuyển phôi hay không. Cùng một con số nhưng ý nghĩa có thể khác nhau giữa các thời điểm. Hãy mang phiếu siêu âm để bác sĩ giải thích theo chu kỳ của mình.
Kinh ít có chắc là niêm mạc mỏng?
Không. Kinh ít có nhiều nguyên nhân. Điều đáng lưu ý là lượng kinh thay đổi rõ so với trước, kéo dài hoặc xuất hiện sau một can thiệp trong buồng tử cung.
Có cần siêu âm lại đúng ngày 14 không?
Không có lịch cố định phù hợp cho mọi người. Bác sĩ sẽ hẹn dựa trên độ dài chu kỳ, sự phát triển nang noãn và mục đích theo dõi. Nên hỏi rõ ngày tái khám thay vì tự áp dụng lịch của người khác.
Tư vấn tại Phòng khám BS Điệp – Sản Phụ khoa: nếu đang mong con hoặc băn khoăn về kết quả niêm mạc tử cung mỏng, bạn có thể đặt lịch khám và mang theo hồ sơ trước đây để được đánh giá, tư vấn hướng theo dõi phù hợp.