Tắc vòi trứng là một nguyên nhân gây khó có thai, nhưng thường không có triệu chứng rõ ràng. Nhiều phụ nữ chỉ phát hiện tình trạng này khi khám hiếm muộn. Kinh nguyệt không đều, đau bụng kinh hoặc khí hư bất thường không đủ để tự xác định bệnh.
Tắc vòi trứng là gì?
Vòi trứng, còn gọi là ống dẫn trứng, có nhiệm vụ đón trứng sau khi rụng. Đây thường là nơi trứng gặp tinh trùng để thụ tinh. Phôi sau đó di chuyển về buồng tử cung để làm tổ.
Một hoặc cả hai vòi trứng có thể bị tắc. Tình trạng này cản trở sự gặp nhau giữa trứng và tinh trùng.
Tắc ở đầu xa có thể khiến dịch tích tụ và làm giãn vòi trứng. Tình trạng này gọi là ứ dịch vòi trứng.
Những biểu hiện nào cần chú ý?
Không có triệu chứng đặc hiệu giúp tự nhận biết bệnh tại nhà. Những tình huống dưới đây là lý do nên đi khám để tìm nguyên nhân:
- Chậm có thai: quan hệ đều đặn, không tránh thai nhưng vẫn chưa có thai. Nguyên nhân có thể liên quan đến vòi trứng, rụng trứng, tinh trùng hoặc yếu tố khác.
- Đau vùng chậu kéo dài, đau khi quan hệ hoặc đau bụng kinh nhiều. Những triệu chứng này có thể liên quan đến lạc nội mạc tử cung hoặc bệnh lý vùng chậu. Người bệnh cần được thăm khám để tìm nguyên nhân.
- Đau bụng dưới kèm sốt, khí hư bất thường: cần khám sớm để kiểm tra tình trạng viêm nhiễm.
Các biểu hiện này không đồng nghĩa với tắc vòi trứng. Ngược lại, không đau và không có khí hư bất thường cũng không loại trừ được tổn thương.
Kinh nguyệt không đều thường gợi ý cần đánh giá thêm hoạt động rụng trứng và nội tiết. Kinh đều không chứng minh hai vòi trứng thông; kinh không đều cũng không chứng minh vòi trứng bị tắc.
Nguyên nhân và yếu tố nguy cơ
Những tình trạng có thể gây tổn thương hoặc dính quanh vòi trứng gồm:
- Viêm vùng chậu, trong đó có nhiễm Chlamydia hoặc lậu.
- Lạc nội mạc tử cung.
- Di chứng sau phẫu thuật vùng chậu hoặc phẫu thuật vòi trứng.
- Viêm nhiễm trong ổ bụng, chẳng hạn viêm ruột thừa biến chứng.
Hãy thông báo cho bác sĩ nếu từng mắc các bệnh trên. Tiền sử này không có nghĩa bạn chắc chắn bị tắc vòi trứng.
Chẩn đoán tắc vòi trứng bằng cách nào?
Bác sĩ sẽ hỏi bệnh sử và lựa chọn phương pháp đánh giá phù hợp. Không thể kết luận chỉ dựa trên triệu chứng hoặc khám phụ khoa thông thường.
Chụp tử cung – vòi trứng có cản quang (HSG). Phương pháp này theo dõi thuốc cản quang đi qua hai vòi trứng. Kết quả nghi tắc đoạn gần đôi khi do co thắt. Vì vậy, bác sĩ có thể chỉ định kiểm tra bổ sung.
Siêu âm đánh giá độ thông bằng chất tương phản (HyCoSy). Đây là một lựa chọn khác tại cơ sở có điều kiện thực hiện.
Nội soi ổ bụng kết hợp kiểm tra độ thông. Bác sĩ cân nhắc phương pháp này khi có chỉ định. Đây không phải xét nghiệm đầu tiên cho mọi người.
Siêu âm phụ khoa thông thường có thể phát hiện một số trường hợp ứ dịch. Tuy nhiên, kết quả bình thường không khẳng định hai vòi trứng đều thông.
Tắc vòi trứng: Khả năng mang thai và điều trị
Hướng xử trí phụ thuộc vào vị trí tắc và mức độ tổn thương. Bác sĩ còn xem xét tuổi, dự trữ buồng trứng và chất lượng tinh trùng.
Nếu chỉ tắc một bên. Người bệnh vẫn có thể mang thai tự nhiên nếu vòi trứng còn lại hoạt động tốt. Các yếu tố sinh sản khác cũng cần thuận lợi. Khả năng cụ thể cần được đánh giá riêng.
Nếu có nhiễm trùng đang hoạt động. Bác sĩ chỉ định kháng sinh phù hợp. Thuốc điều trị nhiễm trùng nhưng không phục hồi phần xơ sẹo đã hình thành. Không tự dùng thuốc với mục đích “thông vòi trứng”.
Can thiệp hoặc phẫu thuật. Một số trường hợp có thể được thông đoạn gần bằng catheter. Phẫu thuật cũng có thể được cân nhắc tùy tổn thương. Không phải tổn thương nào cũng sửa chữa được. Sau khi được làm thông, vòi trứng vẫn có thể hoạt động không bình thường.
Thụ tinh trong ống nghiệm (IVF). Phương pháp này có thể được cân nhắc khi tổn thương nặng hoặc tắc hoàn toàn hai bên. Trứng được thụ tinh ngoài cơ thể để tạo phôi. Phôi sau đó được chuyển vào tử cung. Nhờ vậy, IVF giúp vượt qua trở ngại ở vòi trứng. Nếu có ứ dịch, bác sĩ có thể đề nghị xử trí vòi trứng trước khi chuyển phôi.
Bơm tinh trùng vào buồng tử cung (IUI) không làm thông vòi trứng. Phương pháp này không khắc phục được tình trạng tắc hoàn toàn hai bên.
Khi nào nên đi khám?
Bạn nên trao đổi sớm với bác sĩ nếu từng viêm vùng chậu hoặc thai ngoài tử cung. Điều này cũng cần thiết nếu từng phẫu thuật vòi trứng hoặc có lạc nội mạc tử cung. Hãy chủ động tư vấn khi có kế hoạch mang thai. Khi khám hiếm muộn, cần đánh giá cả hai vợ chồng.
Nếu nghi có thai, hãy chú ý đau bụng một bên hoặc ra huyết âm đạo. Khi xuất hiện các dấu hiệu này, cần khám sớm để loại trừ thai ngoài tử cung. Nếu đau dữ dội, đau đầu vai, choáng hoặc ngất, cần đi cấp cứu.
Đọc thêm: Mang thai ngoài tử cung: Dấu hiệu và điều trị
Có thể giảm nguy cơ bằng cách nào?
Quan hệ tình dục an toàn và sử dụng bao cao su phù hợp giúp giảm nguy cơ lây nhiễm. Nên xét nghiệm bệnh lây truyền qua đường tình dục theo nguy cơ. Điều trị sớm viêm nhiễm giúp giảm nguy cơ tổn thương vòi trứng.
Nếu được chẩn đoán nhiễm trùng lây truyền qua đường tình dục, bạn tình cũng cần được đánh giá. Việc điều trị cần thực hiện theo hướng dẫn của bác sĩ.
Không thụt rửa âm đạo và không tự dùng kháng sinh. Ăn uống, vận động lành mạnh hỗ trợ sức khỏe chung. Những thói quen này không thay thế việc đánh giá và điều trị tổn thương đã có.
Bạn đang chậm có thai hoặc lo lắng về tiền sử bệnh phụ khoa? Hãy liên hệ Phòng khám BS Điệp – Sản Phụ khoa. Bác sĩ sẽ thăm khám và tư vấn hướng kiểm tra phù hợp.
Nguồn tham khảo: Thông tin về ứ dịch vòi trứng của Hiệp hội Y học Sinh sản Hoa Kỳ (ASRM).