Chụp tử cung vòi trứng (HSG) là kỹ thuật X-quang có sử dụng thuốc cản quang. Phương pháp này giúp đánh giá buồng tử cung và độ thông của vòi trứng. HSG thường được cân nhắc khi tìm nguyên nhân chậm có thai hoặc hiếm muộn.
Chụp tử cung vòi trứng là gì?
Khi thực hiện HSG, thuốc cản quang được đưa qua cổ tử cung vào buồng tử cung. Sau đó, bác sĩ chụp X-quang để theo dõi đường đi của thuốc.
Nếu vòi trứng thông, thuốc thường đi qua vòi trứng và thoát vào ổ bụng. Nếu thuốc không đi qua, bác sĩ có thể nghĩ đến tình trạng tắc vòi trứng.
HSG giúp đánh giá những gì?
Một trong những mục đích quan trọng nhất của chụp tử cung vòi trứng là đánh giá độ thông của hai vòi trứng.
Vòi trứng có vai trò đưa trứng từ buồng trứng về phía tử cung và là nơi thường xảy ra quá trình thụ tinh. Tắc hoặc tổn thương vòi trứng có thể là một nguyên nhân gây hiếm muộn.
HSG có thể giúp bác sĩ:
- Đánh giá vòi trứng có thông hay không.
- Xác định vị trí nghi ngờ tắc ở đoạn gần hoặc đoạn xa của vòi trứng.
- Phát hiện một số bất thường về hình dạng buồng tử cung.
- Gợi ý tình trạng dính buồng tử cung hoặc một số tổn thương trong buồng tử cung.
Tuy nhiên, HSG không đánh giá được chức năng buồng trứng, chất lượng trứng hoặc tinh trùng, và cũng không thể phát hiện đầy đủ tất cả bệnh lý vùng chậu như lạc nội mạc tử cung hay tổn thương bên ngoài tử cung.
Khi nào bác sĩ có thể chỉ định HSG?
HSG thường được cân nhắc trong quá trình đánh giá vô sinh – hiếm muộn, đặc biệt khi cần kiểm tra tình trạng vòi trứng.
Một số trường hợp bác sĩ có thể cân nhắc gồm:
- Hai vợ chồng quan hệ đều đặn nhưng chưa có thai và đang được đánh giá nguyên nhân hiếm muộn.
- Có tiền sử viêm vùng chậu hoặc nhiễm trùng đường sinh dục có nguy cơ ảnh hưởng đến vòi trứng.
- Từng mang thai ngoài tử cung.
- Từng phẫu thuật vùng bụng hoặc vùng chậu.
- Bác sĩ nghi ngờ bất thường buồng tử cung hoặc vòi trứng.
- Cần đánh giá vòi trứng trong một số trường hợp trước khi lựa chọn phương pháp hỗ trợ sinh sản.
Theo ASRM, đánh giá hiếm muộn cần xem xét đồng thời nhiều yếu tố, bao gồm sự rụng trứng, cấu trúc và độ thông của đường sinh sản nữ cũng như tinh dịch đồ của người chồng; HSG là một trong những phương pháp có thể được sử dụng để đánh giá vòi trứng.
Nên chụp tử cung vòi trứng vào thời điểm nào?
HSG thường được thực hiện sau khi sạch kinh và trước thời điểm rụng trứng.
Một thời điểm thường được sử dụng là khoảng ngày thứ 7–10 tính từ ngày đầu tiên của kỳ kinh, tùy chu kỳ kinh và chỉ định cụ thể của cơ sở thực hiện.
Mục đích của việc lựa chọn thời điểm này là hạn chế khả năng người phụ nữ đang mang thai khi thực hiện X-quang.
Do đó, chị em không nên tự đặt lịch HSG chỉ dựa vào ngày kinh mà nên trao đổi với bác sĩ hoặc cơ sở thực hiện để được hướng dẫn thời điểm phù hợp.
Những trường hợp không nên chụp HSG
HSG không được thực hiện khi người phụ nữ đang mang thai hoặc nghi ngờ có thai.
Ngoài ra, cần trì hoãn hoặc đánh giá kỹ nếu có:
- Viêm vùng chậu đang hoạt động.
- Nhiễm trùng đường sinh dục chưa được điều trị.
- Đang ra máu tử cung tại thời điểm dự định thực hiện.
- Tiền sử phản ứng dị ứng đáng kể với thuốc cản quang chứa iod.
Trước khi chụp, người bệnh nên thông báo cho bác sĩ về tiền sử dị ứng, các thuốc đang sử dụng, bệnh lý đang mắc và khả năng có thai.
Quy trình chụp tử cung vòi trứng diễn ra như thế nào?
Người bệnh nằm ở tư thế tương tự khi khám phụ khoa.
Bác sĩ hoặc nhân viên y tế sẽ đặt dụng cụ để quan sát cổ tử cung. Một ống nhỏ được đưa qua cổ tử cung và thuốc cản quang được bơm từ từ vào buồng tử cung.
Trong khi thuốc cản quang đi qua tử cung và vòi trứng, máy X-quang ghi lại hình ảnh.
Nếu vòi trứng thông, thuốc cản quang thường đi qua vòi trứng và thoát ra ngoài đầu vòi trứng vào ổ bụng.
Sau khi hoàn tất hình ảnh cần thiết, dụng cụ sẽ được lấy ra.
Thủ thuật thường diễn ra tương đối nhanh. Người bệnh có thể cảm thấy căng tức hoặc đau quặn bụng giống đau bụng kinh khi thuốc cản quang được bơm vào.
Chụp tử cung vòi trứng có đau không?
Mức độ khó chịu khác nhau ở từng người.
Một số phụ nữ chỉ cảm thấy hơi căng tức vùng bụng dưới, trong khi những người khác có thể đau quặn trong thời gian ngắn khi thuốc cản quang được bơm vào.
Tùy trường hợp, bác sĩ có thể hướng dẫn sử dụng thuốc giảm đau trước thủ thuật. Không nên tự sử dụng thuốc nếu chưa được hướng dẫn.
Sau khi chụp, cảm giác đau thường giảm nhanh.
Sau khi chụp HSG có biểu hiện gì?
Sau HSG, một số phụ nữ có thể gặp:
- Đau âm ỉ hoặc co thắt nhẹ vùng bụng dưới.
- Ra một ít máu âm đạo.
- Có dịch âm đạo do một phần thuốc cản quang thoát ra ngoài.
- Cảm giác hơi chóng mặt hoặc khó chịu trong thời gian ngắn.
Các biểu hiện này thường nhẹ.
Tuy nhiên, cần liên hệ cơ sở y tế nếu sau thủ thuật xuất hiện sốt, đau bụng tăng nhiều, ra máu nhiều, dịch âm đạo bất thường hoặc có dấu hiệu phản ứng dị ứng.
Chụp tử cung vòi trứng có chính xác không?
HSG là một phương pháp hữu ích để đánh giá độ thông của vòi trứng nhưng không chính xác tuyệt đối.
Đặc biệt, một số trường hợp hình ảnh gợi ý tắc đoạn gần vòi trứng có thể liên quan đến co thắt tạm thời của vòi trứng hoặc tử cung, hoặc yếu tố kỹ thuật khi thực hiện. Vì vậy, khi kết quả HSG bất thường, bác sĩ cần kết hợp với bệnh sử, siêu âm và đôi khi những phương pháp thăm dò khác trước khi đưa ra kết luận.
Có phải cứ chậm có thai là cần chụp tử cung vòi trứng?
Không.
Khả năng có thai phụ thuộc vào nhiều yếu tố từ cả người vợ và người chồng. Vì vậy, việc đánh giá hiếm muộn nên được thực hiện có hệ thống thay vì chỉ tập trung vào vòi trứng.
Tùy tuổi, thời gian mong con, chu kỳ kinh, tiền sử bệnh và kết quả khám, bác sĩ sẽ quyết định người bệnh có cần HSG hay cần thực hiện những xét nghiệm khác trước.
Phòng khám BS Điệp có thực hiện chụp tử cung vòi trứng không?
Phòng khám BS Điệp không trực tiếp thực hiện kỹ thuật chụp tử cung vòi trứng (HSG).
Khi chị em đến khám vì chậm có thai hoặc cần đánh giá sức khỏe sinh sản, bác sĩ sẽ dựa trên bệnh sử, thăm khám và các kết quả đã có để xác định những bước đánh giá cần thiết.
Nếu có chỉ định kiểm tra độ thông vòi trứng bằng HSG, người bệnh sẽ được tư vấn thực hiện tại cơ sở y tế có đầy đủ phương tiện X-quang và điều kiện chuyên môn phù hợp.
Việc này giúp tránh thực hiện xét nghiệm không cần thiết và giúp kết quả HSG được đánh giá trong tổng thể quá trình tìm nguyên nhân hiếm muộn.
BS Điệp – CKII Sản Phụ khoa
Thông tin trong bài nhằm cung cấp kiến thức sức khỏe, không thay thế việc khám, chẩn đoán và điều trị trực tiếp.
Nguồn tham khảo: ACOG – Hysterosalpingography (HSG).