Dọa sẩy thai là một trong những tình trạng khiến phụ nữ mang thai lo lắng nhất, đặc biệt trong 3 tháng đầu thai kỳ. Ra máu âm đạo, đau tức bụng dưới hoặc đau lâm râm có thể xuất hiện khi thai vẫn còn sống, vẫn có khả năng tiếp tục phát triển bình thường.
Điều quan trọng là cần đánh giá đúng tình trạng của thai, theo dõi phù hợp với tuổi thai.
Sẩy thai và sinh non là hai tình trạng khác nhau
Theo hướng dẫn chuyên môn tại Việt Nam, sẩy thai là tình trạng thai và rau bị tống ra khỏi buồng tử cung. Tình trạng này xảy ra trước 22 tuần thai.
Trong thực hành lâm sàng có thể chia:
- Sẩy thai sớm: thường được nói đến khi thai dưới 12 tuần.
- Sẩy thai muộn: từ khoảng 12 tuần đến trước 22 tuần.
- Từ 22 tuần đến trước 37 tuần, nếu xuất hiện cơn co tử cung, những thay đổi liên quan đến cổ tử cung thì vấn đề cần quan tâm dọa sinh non hoặc chuyển dạ sinh non, không còn gọi là dọa sẩy thai sớm.
Bài viết này tập trung chủ yếu vào dọa sẩy thai trong 12 tuần đầu thai kỳ.
Dấu hiệu thường gặp của dọa sẩy thai
Thai phụ có thể gặp một hoặc nhiều biểu hiện như:
- Ra máu âm đạo ít, màu hồng, đỏ hoặc nâu.
- Đau lâm râm hoặc tức vùng bụng dưới.
- Cảm giác nặng bụng hoặc khó chịu vùng hạ vị.
- Một số trường hợp hoàn toàn không đau nhưng phát hiện tụ dịch hoặc bất thường khi siêu âm.
Không phải cứ ra máu hoặc đau bụng là thai sẽ bị sẩy. Tuy nhiên, những triệu chứng này cần được kiểm tra. Bác sĩ cần loại trừ sẩy thai đang diễn tiến, thai ngoài tử cung và các nguyên nhân bất thường khác.
Thai dưới 12 tuần được theo dõi như thế nào?
Ở giai đoạn thai nhỏ, đặc biệt dưới 12 tuần, không sử dụng máy monitor sản khoa để theo dõi cơn gò và tim thai như ở thai lớn.
Việc đánh giá chủ yếu dựa vào:
-
Triệu chứng của thai phụ
Bác sĩ cần hỏi kỹ:
Ra máu nhiều hay ít? Máu đỏ tươi hay nâu? Có cục máu hay không? Đau bụng nhẹ hay đau thành từng cơn? Triệu chứng có tăng dần hay không?
Diễn biến của những dấu hiệu này có giá trị rất quan trọng.
-
Siêu âm thai
Siêu âm giúp đánh giá:
- Thai nằm trong hay ngoài tử cung.
- Tuổi thai, sự phát triển của thai.
- Có hoạt động tim thai hay chưa khi tuổi thai phù hợp.
- Kích thước túi thai, phôi thai.
- Có tụ dịch quanh túi thai hay không.
- Những bất thường khác nếu có.
Một lần siêu âm chưa phải lúc nào cũng đủ để kết luận. Nếu thai còn quá nhỏ hoặc kết quả chưa rõ, bác sĩ có thể hẹn kiểm tra lại. Thời điểm tái khám sẽ được lựa chọn phù hợp.
-
Xét nghiệm khi cần thiết
Trong một số trường hợp, đặc biệt khi thai còn rất sớm hoặc chưa xác định rõ tình trạng thai, bác sĩ có thể chỉ định xét nghiệm β-hCG và theo dõi diễn tiến theo thời gian.
Không phải thai phụ nào dọa sẩy thai cũng cần làm giống nhau.
Điều trị dọa sẩy thai không giống nhau ở tất cả thai phụ
Đây là điểm rất quan trọng.
Không có một đơn thuốc duy nhất có thể áp dụng cho tất cả những trường hợp ra máu hoặc đau bụng trong những tháng đầu thai kỳ.
Bác sĩ cần căn cứ vào:
Tuổi thai, hình ảnh siêu âm, hoạt động tim thai, mức độ ra máu, mức độ đau bụng, tiền sử sẩy thai, tiền sử sản khoa, những bệnh lý đi kèm.
Một số trường hợp chỉ cần theo dõi và tái khám.
Một số trường hợp cần điều trị hoặc theo dõi sát hơn tùy nguyên nhân, nguy cơ của từng người.
Vì vậy, thai phụ không nên tự mua thuốc hoặc sử dụng lại toa thuốc của một lần mang thai trước.
Khi nào máy monitor sản khoa có vai trò?
Khi thai đã lớn hơn, đặc biệt từ giai đoạn có nguy cơ sinh non, cách đánh giá sẽ khác hoàn toàn so với thai dưới 12 tuần.
Ở thai từ khoảng 22 tuần đến trước 37 tuần, nếu thai phụ xuất hiện đau bụng từng cơn, bụng gò cứng nhiều lần, ra huyết hoặc có những dấu hiệu nghi ngờ dọa sinh non, bác sĩ có thể cần:
- Theo dõi cơn co tử cung.
- Đánh giá cổ tử cung.
- Siêu âm chiều dài cổ tử cung khi phù hợp.
- Theo dõi tình trạng thai theo tuổi thai và chỉ định chuyên môn.
- Sử dụng monitor sản khoa khi có chỉ định để ghi nhận cơn co tử cung, nhịp tim thai ở tuổi thai thích hợp.
Đây là theo dõi dọa sinh non, không phải phương pháp theo dõi dọa sẩy thai sớm dưới 12 tuần.
Việc phân biệt hai giai đoạn này rất quan trọng vì cách chẩn đoán, theo dõi, xử trí hoàn toàn khác nhau.
Khi nào thai phụ cần đi khám sớm?
Thai phụ nên được kiểm tra khi xuất hiện:
Ra máu âm đạo; đau bụng tăng dần hoặc đau thành từng cơn; ra máu kèm cục máu hoặc mô; chóng mặt, mệt nhiều; đau bụng dữ dội, đặc biệt đau lệch một bên; hoặc bất kỳ dấu hiệu bất thường nào khiến thai phụ lo lắng.
Nếu ra máu nhiều, đau bụng dữ dội, choáng hoặc ngất, cần đến cơ sở y tế ngay.
Điều quan trọng nhất khi dọa sẩy thai
Trong 12 tuần đầu, mục tiêu không phải “gắn máy theo dõi cơn gò”, mà là xác định thai đang ở đâu, thai có phát triển phù hợp hay không, có hoạt động tim thai hay chưa và các triệu chứng của người mẹ đang diễn tiến như thế nào.
Theo dõi đúng phương pháp, tái khám đúng thời điểm giúp bác sĩ nhận biết sớm những trường hợp thai vẫn phát triển tốt cũng như những trường hợp cần can thiệp hoặc theo dõi chặt chẽ hơn.
Có thể tham khảo thêm thông tin chuyên môn về sẩy thai tại Tổ chức Y tế Thế giới (WHO).
Thai đã có tim thai có còn nguy cơ sẩy thai không?
Phòng khám BS Điệp – Sản Phụ khoa
Thông tin trong bài nhằm mục đích cung cấp kiến thức sức khỏe và không thay thế việc khám, chẩn đoán, điều trị trực tiếp.