HỘI CHỨNG BUỒNG TRỨNG ĐA NANG (PCOS): DẤU HIỆU NÀO PHỤ NỮ KHÔNG NÊN BỎ QUA?
Hội chứng buồng trứng đa nang, là một rối loạn nội tiết thường gặp ở phụ nữ trong độ tuổi sinh sản. Bệnh có thể gây kinh nguyệt không đều, tăng androgen và khó rụng trứng. Vì vậy, khả năng mang thai cũng có thể bị ảnh hưởng.
Không phải người mắc PCOS nào cũng có biểu hiện giống nhau. Có người chỉ thấy kinh nguyệt thất thường. Một số người bị mụn hoặc rậm lông. Có người chỉ phát hiện bệnh khi chậm có thai.
Một điều rất dễ gây nhầm lẫn : siêu âm thấy buồng trứng có nhiều nang nhỏ không có nghĩa chắc chắn người phụ nữ mắc hội chứng buồng trứng đa nang.
Hội chứng buồng trứng đa nang là gì?
Là tình trạng rối loạn chức năng buồng trứng kết hợp với những bất thường về nội tiết, đặc biệt liên quan đến quá trình rụng trứng và androgen.
Khi quá trình phát triển nang noãn, rụng trứng bị rối loạn, người phụ nữ có thể xuất hiện kinh thưa, kinh không đều hoặc thậm chí mất kinh trong nhiều tháng.
Nồng độ androgen tăng ở một số người có thể gây mụn, da nhờn, rậm lông hoặc tóc thưa.
PCOS cũng thường có liên quan đến tình trạng đề kháng insulin và các rối loạn chuyển hóa.
Những dấu hiệu nào gợi ý hội chứng buồng trứng đa nang?
-
Kinh nguyệt thưa hoặc không đều
Đây là một trong những biểu hiện thường gặp nhất.
Một phụ nữ trước đây có kinh tương đối đều nhưng sau đó chu kỳ ngày càng kéo dài thì cần lưu ý. Nếu vài tháng mới có kinh một lần hoặc mất kinh kéo dài, nên được đánh giá nguyên nhân.
Kinh không đều có thể phản ánh tình trạng rụng trứng không đều hoặc không rụng trứng.
-
Khó có thai
Do sự rụng trứng không xảy ra đều đặn, buồng trứng đa nang là một trong những nguyên nhân thường gặp gây khó có thai liên quan đến rối loạn phóng noãn.
Tuy nhiên, bị buồng trứng đa nang không đồng nghĩa với vô sinh.
Nhiều phụ nữ mắc PCOS vẫn có thể có thai tự nhiên. Nếu cần điều trị, hiện có nhiều phương pháp giúp cải thiện sự rụng trứng và khả năng mang thai.
-
Mụn nhiều, da nhờn hoặc rậm lông
Một số phụ nữ bị buồng trứng đa nang có nồng độ androgen cao hơn bình thường.
Biểu hiện có thể là mụn kéo dài hoặc da nhiều dầu. Lông cũng có thể mọc nhiều hơn ở mặt, cằm, ngực hoặc bụng. Một số người lại có tóc thưa hoặc rụng tóc kiểu nữ.
Những dấu hiệu này không đặc hiệu riêng cho PCOS, vì vậy cần kết hợp với chu kỳ kinh nguyệt,các xét nghiệm cần thiết để chẩn đoán.
-
Tăng cân hoặc khó kiểm soát cân nặng
Bệnh buồng trứng đa nang có thể đi kèm đề kháng insulin và tăng nguy cơ rối loạn chuyển hóa.
Tuy nhiên, cần lưu ý rằng không phải phụ nữ mắc PCOS nào cũng thừa cân hoặc béo phì. Người có vóc dáng gầy vẫn có thể mắc bệnh.
Vì vậy không nên dựa vào cân nặng để xác định có hay không có hội chứng này.
-
Siêu âm thấy nhiều nang nhỏ ở buồng trứng
Đây là điểm rất nhiều phụ nữ lo lắng.
Khi siêu âm, bác sĩ có thể thấy buồng trứng có nhiều nang noãn nhỏ. Nhưng hình ảnh này đơn độc chưa đủ để chẩn đoán bệnh.
Ngược lại, một người mắc bệnh cũng không nhất thiết phải có hình ảnh buồng trứng đa nang trên siêu âm.
Siêu âm có nhiều nang có phải chắc chắn buồng trứng đa nang
Không.
Ở phụ nữ trưởng thành, trước tiên cần loại trừ những nguyên nhân khác có biểu hiện tương tự.
Sau đó, PCOS thường được xem xét khi có ít nhất 2 trong 3 nhóm đặc điểm. Đó là rối loạn rụng trứng hoặc kinh nguyệt không đều; tăng androgen; và hình thái buồng trứng đa nang.
Trong một số trường hợp ở phụ nữ trưởng thành, AMH có thể được sử dụng thay cho siêu âm theo hướng dẫn hiện hành.
Do đó, chỉ nhìn vào một kết quả siêu âm rồi kết luận “bị buồng trứng đa nang” có thể không chính xác.
Đặc biệt ở tuổi vị thành niên, việc chẩn đoán PCOS cần thận trọng hơn vì chu kỳ kinh không đều, hình ảnh nhiều nang noãn có thể xuất hiện trong quá trình trưởng thành sinh lý.
PCOS có nguy hiểm không?
Bệnh không chỉ liên quan đến kinh nguyệt và khả năng sinh sản.
Nếu tình trạng rối loạn rụng trứng kéo dài, người bệnh có thể tăng nguy cơ tăng sản nội mạc tử cung.
Bệnh cũng liên quan với nguy cơ cao hơn của đề kháng insulin, đái tháo đường type 2, rối loạn lipid máu, tăng huyết áp, một số vấn đề chuyển hóa khác.
Điều này không có nghĩa tất cả phụ nữ mắc PCOS sẽ gặp những biến chứng trên.
Mục tiêu của việc phát hiện, theo dõi nhận biết sớm các yếu tố nguy cơ để có biện pháp kiểm soát thích hợp.
Khi nào phụ nữ nên đi khám?
Nên đi khám phụ khoa khi kinh nguyệt trở nên thưa hoặc kéo dài nhiều tháng không có kinh.
Chu kỳ kinh rất thất thường; xuất hiện mụn hoặc rậm lông ngày càng rõ.
Khó kiểm soát cân nặng; hoặc quan hệ đều đặn nhưng chậm có thai.
Bác sĩ sẽ khai thác chu kỳ kinh, các biểu hiện lâm sàng, tùy trường hợp có thể chỉ định siêu âm, xét nghiệm nội tiết, đường huyết hoặc các xét nghiệm chuyển hóa khác.
Quan trọng phải loại trừ những nguyên nhân khác có biểu hiện giống PCOS trước khi xác định chẩn đoán.
Hội chứng buồng trứng đa nang có điều trị được không?
Buồng trứng đa nang là tình trạng cần quản lý lâu dài, nhưng các triệu chứng, nguy cơ liên quan có thể được kiểm soát tốt.
Điều trị không giống nhau ở tất cả phụ nữ.
Hướng điều trị phụ thuộc vào vấn đề chính của từng người. Đó có thể là kinh nguyệt không đều, mụn, rậm lông, rối loạn chuyển hóa hoặc mong muốn có thai
Lối sống lành mạnh, chế độ ăn phù hợp, vận động thường xuyên có lợi ngay cả khi cân nặng không giảm đáng kể.
Một số trường hợp có thể cần thuốc để điều hòa chu kỳ kinh, cải thiện rối loạn chuyển hóa hoặc hỗ trợ rụng trứng khi muốn có thai.
Người bệnh không nên tự mua thuốc nội tiết hoặc thuốc kích thích rụng trứng sử dụng khi chưa được bác sĩ đánh giá.
Hội chứng buồng trứng đa nang có thể mang thai được không?
Có.
Bệnh có thể làm việc có thai khó hơn nếu người phụ nữ không rụng trứng đều, nhưng phần lớn trường hợp vẫn có khả năng mang thai.
Điều quan trọng xác định người bệnh có thực sự bị rối loạn rụng trứng hay không.
Đồng thời đánh giá các yếu tố khác liên quan đến khả năng sinh sản của cả hai vợ chồng nếu đã chậm có thai.
Tùy từng trường hợp, bác sĩ sẽ lựa chọn phương pháp phù hợp từ điều chỉnh lối sống, điều trị rối loạn chuyển hóa, hỗ trợ rụng trứng cho đến các kỹ thuật hỗ trợ sinh sản khi cần thiết.
Điều bác sĩ muốn chị em nhớ
Buồng trứng đa nang trên siêu âm và hội chứng buồng trứng đa nang không hoàn toàn giống nhau.
Đừng quá lo lắng chỉ vì trên phiếu siêu âm ghi “buồng trứng có nhiều nang nhỏ”.
Nếu có kinh nguyệt kéo dài thất thường, nhiều tháng không có kinh, mụn hoặc rậm lông rõ, hay chậm có thai, chị em nên đi khám để được đánh giá đầy đủ.
Phát hiện đúng vấn đề, quản lý sớm không chỉ giúp cải thiện kinh nguyệt, khả năng sinh sản mà còn có ý nghĩa đối với sức khỏe chuyển hóa lâu dài.
Nếu chị em đang chậm có thai, có thể tìm hiểu thêm các nguyên nhân gây hiếm muộn ở nữ giới và khi nào hai vợ chồng nên đi khám.
Thông tin về hội chứng buồng trứng đa nang cũng được Tổ chức Y tế Thế giới (WHO) cập nhật trong các tài liệu sức khỏe dành cho phụ nữ.