Khám thai định kỳ giúp theo dõi sức khỏe mẹ và sự phát triển của em bé, đồng thời phát hiện những vấn đề cần can thiệp. Lịch khám nên được sắp xếp theo tuổi thai, tiền sử và tình trạng của từng mẹ bầu.
Khám thai định kỳ có lợi ích gì?
Chăm sóc thai kỳ bao gồm thăm khám, tư vấn, xét nghiệm và siêu âm phù hợp. Mẹ bầu được hướng dẫn dinh dưỡng, vận động, bổ sung vi chất và tiêm chủng dựa trên tiền sử. Phát hiện nguy cơ đúng lúc tạo điều kiện theo dõi và điều trị, góp phần giảm biến chứng cho mẹ và bé. Xem khuyến nghị chăm sóc trước sinh của WHO.
Khi nào nên khám thai lần đầu?
Khi trễ kinh và thử thai dương tính, mẹ bầu nên liên hệ cơ sở sản khoa để được hẹn khám. Nếu đau bụng hoặc ra huyết, cần khám sớm hơn. Bác sĩ sẽ đánh giá triệu chứng và lựa chọn thời điểm siêu âm phù hợp.
Beta-hCG đơn lẻ không xác định được thai đã vào tử cung. Khi chưa thấy rõ vị trí thai, có thể cần xét nghiệm lặp lại và siêu âm theo hẹn. Khám sớm không bảo đảm ngăn được sẩy thai. Progesterone chỉ được dùng khi có chỉ định, không phải thuốc bổ cho mọi thai phụ. Tham khảo hướng dẫn RCOG về đánh giá thai sớm.
Các mốc khám thai định kỳ cần lưu ý
WHO khuyến nghị tối thiểu 8 lần tiếp xúc chăm sóc trước sinh, lần đầu trong 12 tuần đầu. Đây không phải giới hạn số lần khám; bác sĩ có thể hẹn thêm để đáp ứng từng mốc sàng lọc hoặc theo dõi nguy cơ. Nguồn: WHO.
Ba tháng đầu: lập kế hoạch theo dõi
Bác sĩ hỏi tiền sử mang thai, bệnh nền và thuốc đang dùng; kiểm tra huyết áp và chỉ định xét nghiệm phù hợp. Siêu âm giúp đánh giá tuổi thai, số thai và ngày dự sinh. Đa thai cần kế hoạch theo dõi riêng.
Khoảng 11–14 tuần: tư vấn sàng lọc trước sinh
Đây là giai đoạn siêu âm quý I, có thể đo độ mờ da gáy khi thai đáp ứng tiêu chuẩn đo. Bác sĩ tư vấn lựa chọn sàng lọc phù hợp, như xét nghiệm kết hợp hoặc NIPT.
Sàng lọc không phải chẩn đoán. Kết quả nguy cơ cao cần được tư vấn đánh giá tiếp; nguy cơ thấp không loại trừ mọi bệnh hay dị tật. NIPT không thay thế siêu âm hình thái. Tham khảo thông tin NHS về sàng lọc bất thường nhiễm sắc thể.
Khoảng 18–22 tuần: siêu âm hình thái thai
Siêu âm hình thái khảo sát các cơ quan của em bé và nhau thai. Mốc cụ thể tùy quy trình cơ sở; NHS thường thực hiện ở 18–21 tuần. Nếu chưa quan sát đủ, bác sĩ có thể hẹn kiểm tra lại.
Siêu âm hình thái không đồng nghĩa phải có hình ảnh 4D. Điều quan trọng là khảo sát đầy đủ các cấu trúc cần đánh giá. Siêu âm cũng không phát hiện được tất cả bất thường. Xem thông tin về siêu âm hình thái giữa thai kỳ.
24–28 tuần: kiểm tra đái tháo đường thai kỳ
Đây là mốc thường được hẹn làm nghiệm pháp dung nạp glucose theo quy trình của cơ sở khám. Một số thai phụ có nguy cơ cần kiểm tra sớm hơn. Bệnh có thể không gây triệu chứng, vì vậy cảm thấy khỏe không thay thế được xét nghiệm. Khi phát hiện bất thường, kiểm soát đường huyết giúp giảm nguy cơ cho mẹ và bé. Nguồn: NHS.
Đọc thêm: Tiểu đường thai kỳ: 5 điều mẹ bầu cần làm khi kết quả bất thường.
Ba tháng cuối khám thai định kỳ: theo dõi tăng trưởng và chuẩn bị sinh
Các lần khám tiếp tục đánh giá huyết áp, triệu chứng, sự tăng trưởng của thai và thai máy. Gần ngày sinh, bác sĩ kiểm tra ngôi thai, trao đổi kế hoạch sinh và hẹn tái khám theo tình trạng thực tế. Tham khảo lịch chăm sóc thai kỳ của NHS.
Siêu âm tăng trưởng, Doppler hay CTG được chỉ định tùy tình huống; không phải mọi lần khám đều cần làm đủ. Nếu quá ngày dự sinh mà chưa chuyển dạ, cần theo lịch đánh giá của cơ sở dự kiến sinh.
Dấu hiệu cần khám ngay, không chờ lịch hẹn
- Ra huyết âm đạo nhiều, đau bụng dữ dội, choáng hoặc ngất.
- Rỉ nước âm đạo nghi rỉ ối.
- Đau đầu nhiều, nhìn mờ hoặc đau bụng trên kéo dài.
- Sốt từ 38°C, khó thở hoặc đau ngực.
- Thai máy giảm hoặc ngừng so với thường ngày, sau khi mẹ đã cảm nhận được cử động thai.
Khi có những dấu hiệu này, cần đến cơ sở sản khoa ngay. Tham khảo các dấu hiệu cảnh báo khẩn cấp của CDC.
Đọc thêm: Ra huyết khi mang thai và Thai máy ít hơn bình thường.
Chuẩn bị gì khi đi khám thai định kỳ?
Mẹ bầu nên mang sổ khám, kết quả xét nghiệm và siêu âm trước đó, cùng danh sách thuốc hoặc thực phẩm bổ sung đang dùng. Ghi sẵn những triệu chứng và câu hỏi muốn trao đổi. Nếu được hẹn làm nghiệm pháp dung nạp glucose, cần hỏi trước hướng dẫn nhịn ăn của cơ sở xét nghiệm.
Theo dõi thai kỳ cùng BS Điệp
Mẹ bầu có thể liên hệ Phòng khám BS Điệp – Sản Phụ khoa để được thăm khám và tư vấn lịch theo dõi phù hợp. Hãy duy trì khám thai định kỳ và đi khám sớm khi có dấu hiệu bất thường.
Nội dung cung cấp thông tin sức khỏe; kế hoạch khám, xét nghiệm được cá thể hóa sau khi bác sĩ đánh giá.