Nổi một cục ở vùng kín, đặc biệt ở một bên gần cửa âm đạo, là tình trạng khiến nhiều phụ nữ lo lắng. Một trong những nguyên nhân thường gặp là nang tuyến Bartholin. Nang có thể nhỏ, không đau và chỉ được phát hiện tình cờ; nhưng khi bị nhiễm trùng, nang có thể tiến triển thành áp-xe tuyến Bartholin, gây sưng đau nhiều và ảnh hưởng rõ đến sinh hoạt.
Tuyến Bartholin là gì?
Tuyến Bartholin nằm ở hai bên vùng cửa âm đạo và tiết dịch giúp bôi trơn. Khi ống dẫn của tuyến bị tắc, dịch không thoát ra ngoài được và tích tụ lại, tạo thành nang Bartholin. Không phải lúc nào cũng xác định được nguyên nhân gây tắc ống tuyến.
Nang Bartholin thường xuất hiện ở một bên. Nếu nang nhỏ và chưa nhiễm trùng, người bệnh có thể không đau hoặc chỉ cảm thấy hơi cộm, khó chịu.
Nang Bartholin và áp-xe Bartholin khác nhau như thế nào?
Nang Bartholin là tình trạng dịch bị giữ lại do tắc ống tuyến. Nang nhỏ có thể hoàn toàn không gây triệu chứng.
Áp-xe Bartholin xảy ra khi vùng nang hoặc tuyến bị nhiễm trùng và hình thành ổ mủ. Khi đó khối sưng thường đau nhiều hơn, có thể nóng, đỏ, gây khó chịu khi đi lại, ngồi hoặc quan hệ tình dục. Một số trường hợp có thể kèm sốt, mệt hoặc chảy dịch/mủ có mùi.
Dấu hiệu nang tuyến Bartholin thường gặp
Người bệnh có thể nhận thấy:
- Có một khối hoặc cục sưng ở một bên gần cửa âm đạo.
- Cảm giác cộm hoặc vướng khi đi lại.
- Đau khi ngồi hoặc khi quan hệ.
- Một bên môi âm hộ có vẻ sưng to hơn.
- Khối sưng tăng kích thước và đau nhanh trong vài giờ hoặc vài ngày.
- Vùng sưng nóng, đỏ, rất đau hoặc có mủ.
- Có thể sốt hoặc cảm thấy mệt nếu nhiễm trùng nặng hơn.
Tuy nhiên, không phải mọi cục nổi ở vùng kín đều là nang Bartholin. U nang da, viêm nang lông, tổn thương tuyến khác hoặc một số bệnh lý vùng âm hộ cũng có thể tạo khối tương tự. Vì vậy, không nên tự chẩn đoán chỉ dựa vào hình ảnh trên mạng.
Nang tuyến Bartholin khi nào cần đi khám ?
Phụ nữ nên đi khám khi phát hiện một khối mới ở vùng âm hộ hoặc quanh cửa âm đạo, đặc biệt khi khối:
- To dần hoặc đau tăng nhanh.
- Gây khó khăn khi ngồi hoặc đi lại.
- Có mủ, dịch hôi.
- Vùng da xung quanh sưng, nóng hoặc đỏ.
- Kèm sốt hoặc mệt.
- Tái đi tái lại nhiều lần.
Đặc biệt, phụ nữ trên 40 tuổi xuất hiện một khối mới ở vị trí tuyến Bartholin nên được bác sĩ đánh giá kỹ. Trong một số trường hợp, bác sĩ có thể cân nhắc lấy mẫu mô để loại trừ những bệnh lý hiếm gặp của tuyến Bartholin.
Nang tuyến Bartholin có phải mổ không?
Không phải tất cả nang Bartholin đều cần phẫu thuật.
Nếu nang nhỏ, không nhiễm trùng và hầu như không gây triệu chứng, bác sĩ có thể chỉ định theo dõi. Ngâm vùng tổn thương trong nước ấm có thể giúp giảm khó chịu ở một số trường hợp.
Nếu có nhiễm trùng, bác sĩ sẽ đánh giá mức độ viêm để quyết định điều trị phù hợp. Một số trường hợp cần dùng kháng sinh; các nang hoặc áp-xe lớn, đau nhiều, không đáp ứng với điều trị ban đầu hoặc tái phát có thể cần dẫn lưu, đặt catheter hoặc thực hiện thủ thuật mở thông nang.
Phương pháp cụ thể phụ thuộc vào kích thước khối, mức độ đau, tình trạng nhiễm trùng, tiền sử tái phát và kết quả thăm khám.
Có nên tự nặn nang Bartholin ở nhà?
Không nên tự nặn, chọc hoặc cố làm vỡ khối sưng.
Việc tự can thiệp có thể gây tổn thương mô, làm tăng nguy cơ nhiễm trùng hoặc khiến tình trạng viêm trở nên phức tạp hơn. NHS cũng khuyến cáo không tự ép hoặc dẫn lưu nang Bartholin.
Nếu nang tự vỡ và dịch thoát ra, nên giữ vùng này sạch, khô và theo dõi. Nếu đau tăng, sưng đỏ, sốt hoặc tiết dịch bất thường thì cần đi khám.
Nang Bartholin có tái phát không?
Có. Nang hoặc áp-xe Bartholin vẫn có thể tái phát sau điều trị. Nếu tình trạng lặp lại nhiều lần, bác sĩ sẽ đánh giá lại và cân nhắc phương pháp giúp duy trì đường thoát dịch của tuyến tốt hơn.
Làm gì khi phát hiện cục sưng ở vùng kín?
Khi phát hiện một cục bất thường ở vùng kín, phụ nữ không nên quá hoảng sợ nhưng cũng không nên chủ quan.
Điều quan trọng là theo dõi xem khối có lớn lên, đau, nóng đỏ, tiết dịch hay kèm sốt hay không. Thăm khám phụ khoa giúp xác định đúng nguyên nhân và lựa chọn cách xử trí phù hợp, thay vì tự mua thuốc hoặc tự nặn tại nhà.
Kết luận
Nang tuyến Bartholin thường là tình trạng lành tính, đặc biệt khi nang nhỏ và không gây triệu chứng. Tuy nhiên, nếu nang bị nhiễm trùng và hình thành áp-xe, người bệnh có thể đau nhiều và cần được điều trị.
Nếu thấy một cục sưng đau ở một bên vùng kín, khối to nhanh, có mủ, sốt hoặc tái phát nhiều lần, nên đi khám phụ khoa để được đánh giá sớm.
Tham khảo thông tin về nang tuyến Bartholin tại NHS
Xem thêm : Khí hư bất thường -Khi nào sinh lý ,khi nào cần đi khám ?
Phòng khám BS Điệp – Sản Phụ khoa
Thăm khám, tư vấn các bệnh lý phụ khoa và chăm sóc sức khỏe phụ nữ.