Tiền sản giật không phù có xảy ra không?
Tiền sản giật không phù hoàn toàn có thể xảy ra. Một số thai phụ không phù chân, không phù mặt và cũng không tăng cân bất thường nhưng vẫn có thể xuất hiện tăng huyết áp hoặc những dấu hiệu liên quan đến tiền sản giật. Vì vậy, chỉ dựa vào phù để nhận biết tiền sản giật có thể khiến mẹ bầu bỏ sót những dấu hiệu cảnh báo quan trọng.
Vì vậy, điều quan trọng không phải chỉ quan sát xem chân có phù hay không, mà là khám thai đều, theo dõi huyết áp và nhận biết những dấu hiệu cảnh báo khác.
Vì sao tiền sản giật không phù vẫn có thể xảy ra?
Phù nhẹ ở chân khá thường gặp trong thai kỳ, đặc biệt vào những tháng cuối. Ngược lại, một thai phụ bị tiền sản giật lại có thể chưa xuất hiện phù rõ.
Do đó, phù không phải tiêu chuẩn bắt buộc để chẩn đoán tiền sản giật.
Bác sĩ thường đánh giá dựa trên nhiều yếu tố như:
- Huyết áp.
- Protein trong nước tiểu.
- Chức năng gan.
- Chức năng thận.
- Số lượng tiểu cầu.
- Các triệu chứng thần kinh hoặc thị giác.
- Tình trạng thai và bánh nhau.
Tiền sản giật thậm chí có thể được chẩn đoán khi không có protein niệu, nếu tăng huyết áp đi kèm những biểu hiện tổn thương cơ quan phù hợp.
5 dấu hiệu tiền sản giật không phù mẹ bầu dễ bỏ qua
-
Huyết áp tăng nhưng mẹ vẫn cảm thấy hoàn toàn bình thường
Đây là điều đặc biệt quan trọng.
Một thai phụ có thể không đau đầu, không chóng mặt, không phù nhưng huyết áp đã tăng.
Huyết áp từ 140/90 mmHg trở lên sau 20 tuần thai cần được bác sĩ đánh giá trong bối cảnh lâm sàng thích hợp. Một lần đo cao chưa đủ để mẹ tự kết luận mình bị tiền sản giật, nhưng cũng không nên bỏ qua.
Vì vậy, đo huyết áp trong những lần khám thai định kỳ có vai trò rất quan trọng.
-
Đau đầu nhiều hoặc đau đầu kéo dài
Đau đầu trong thai kỳ có thể do nhiều nguyên nhân thông thường.
Tuy nhiên, mẹ bầu cần chú ý khi xuất hiện:
- Đau đầu mới xuất hiện và nhiều.
- Đau kéo dài.
- Đau không giảm như những lần đau đầu thông thường.
- Đau đầu đi kèm tăng huyết áp, nhìn mờ hoặc những triệu chứng bất thường khác.
Đau đầu nặng hoặc dai dẳng là một trong những triệu chứng cần được đánh giá để loại trừ tiền sản giật có biểu hiện nặng.
-
Nhìn mờ, thấy chớp sáng hoặc thay đổi thị giác
Một số mẹ bầu mô tả:
- Nhìn mờ.
- Thấy đốm sáng.
- Thấy ánh sáng chớp trước mắt.
- Tầm nhìn thay đổi bất thường.
Những biểu hiện này không nên chỉ nghĩ đơn giản là do mệt mỏi hoặc thiếu ngủ.
Rối loạn thị giác đi kèm tăng huyết áp trong nửa sau thai kỳ là một dấu hiệu cảnh báo cần được kiểm tra sớm.
-
Đau vùng thượng vị hoặc hạ sườn phải
Mẹ bầu thường có đầy bụng, khó tiêu hoặc đau vùng bụng trên do nhiều nguyên nhân.
Nhưng nếu xuất hiện đau nhiều hoặc đau dai dẳng vùng thượng vị hay phía dưới bờ sườn phải, đặc biệt kèm đau đầu, buồn nôn, tăng huyết áp hoặc rối loạn thị giác, cần đi khám.
Trong tiền sản giật, triệu chứng này có thể liên quan đến ảnh hưởng của bệnh lên gan và có thể xuất hiện trong những trường hợp bệnh nặng.
-
Khó thở hoặc cảm giác mệt bất thường
Khi thai lớn, mẹ bầu có thể cảm thấy hơi khó thở do tử cung to lên.
Tuy nhiên, khó thở xuất hiện đột ngột hoặc tăng rõ, đặc biệt khi kết hợp với tăng huyết áp hay những triệu chứng kể trên, không nên chủ quan.
Phù phổi là một trong những biểu hiện nghiêm trọng có thể xảy ra trong tiền sản giật và cần được xử trí y tế kịp thời.
Vậy phù có còn quan trọng không?
Có.
Đặc biệt, phù mặt hoặc tay xuất hiện đột ngột, phù tăng nhanh hoặc tăng cân nhanh bất thường có thể là dấu hiệu cảnh báo cần chú ý. NICE và
ACOG – Preeclampsia and High Blood Pressure During Pregnancy
đều liệt kê phù mặt hoặc tay đột ngột trong những triệu chứng cần đánh giá.
Nhưng điều cần nhớ là:
Có phù không đồng nghĩa chắc chắn bị tiền sản giật, và không phù cũng không loại trừ tiền sản giật.
Đây chính là lý do mẹ bầu không nên dựa vào phù chân để tự đánh giá nguy cơ.
Bác sĩ kiểm tra gì khi nghi ngờ tiền sản giật?
Tùy từng trường hợp, bác sĩ có thể chỉ định:
Đo và theo dõi huyết áp
Huyết áp cần được đo đúng kỹ thuật và có thể phải đo lại để xác nhận.
Xét nghiệm nước tiểu
Nhằm kiểm tra protein niệu.
Xét nghiệm máu
Có thể bao gồm:
- Số lượng tiểu cầu.
- Men gan.
- Chức năng thận.
- Một số xét nghiệm khác tùy tình trạng lâm sàng.
Đánh giá thai nhi
Bác sĩ có thể theo dõi:
- Sự phát triển của thai.
- Lượng nước ối.
- Tình trạng bánh nhau.
- Doppler khi có chỉ định.
- Tim thai và tình trạng sức khỏe của thai.
Tiền sản giật không chỉ là bệnh của huyết áp mà có thể ảnh hưởng đến nhiều cơ quan của mẹ cũng như chức năng nhau thai.
Những mẹ bầu nào cần đặc biệt chú ý?
Nguy cơ tiền sản giật cao hơn ở một số trường hợp như:
- Đã từng bị tiền sản giật hoặc bệnh lý tăng huyết áp trong thai kỳ trước.
- Tăng huyết áp mạn tính.
- Bệnh thận mạn.
- Đái tháo đường type 1 hoặc type 2.
- Một số bệnh tự miễn.
- Mang đa thai.
Một số yếu tố khác như mang thai lần đầu, tuổi mẹ cao hơn, béo phì hoặc tiền sử gia đình có tiền sản giật cũng có thể làm tăng nguy cơ.
Những thai phụ thuộc nhóm nguy cơ cần được bác sĩ đánh giá và có kế hoạch theo dõi riêng.
Tiền sản giật không phù: Khi nào mẹ bầu cần đi khám ngay?
Mẹ bầu nên được đánh giá y tế sớm nếu xuất hiện một trong những dấu hiệu như:
- Đau đầu nhiều hoặc kéo dài.
- Nhìn mờ, thấy chớp sáng hoặc thay đổi thị giác.
- Đau nhiều vùng thượng vị hoặc hạ sườn phải.
- Khó thở bất thường.
- Phù mặt hoặc tay xuất hiện nhanh.
- Huyết áp tăng bất thường.
Đặc biệt, huyết áp tâm thu từ 160 mmHg hoặc huyết áp tâm trương từ 110 mmHg trở lên được xem là mức tăng huyết áp nặng trong thai kỳ và cần được đánh giá khẩn cấp.
Không nên chờ đến khi chân phù nhiều mới đi khám.
Mẹ bầu có thể làm gì để phát hiện tiền sản giật sớm?
Điều quan trọng nhất là:
- Khám thai đúng lịch.
- Đo huyết áp trong thai kỳ.
- Thực hiện các xét nghiệm theo chỉ định của bác sĩ.
- Báo ngay cho bác sĩ khi có triệu chứng bất thường.
- Không tự ý dùng thuốc hạ áp, aspirin hoặc các thuốc khác khi chưa được bác sĩ hướng dẫn.
Ở những thai phụ có nguy cơ cao, bác sĩ có thể cân nhắc các biện pháp dự phòng phù hợp, trong đó có aspirin liều thấp ở những trường hợp có chỉ định. Việc này cần được quyết định dựa trên nguy cơ của từng thai phụ, không nên tự mua thuốc sử dụng.
Kết luận
Tiền sản giật không phải lúc nào cũng gây phù.
Một mẹ bầu hoàn toàn có thể không phù chân, không phù mặt nhưng vẫn có tăng huyết áp hoặc những biểu hiện bất thường liên quan đến tiền sản giật.
Vì vậy, thay vì chỉ quan sát phù, mẹ bầu nên chú ý đến huyết áp, đau đầu kéo dài, rối loạn thị giác, đau vùng thượng vị hoặc hạ sườn phải và khó thở bất thường.
Phát hiện sớm và theo dõi đúng giúp bác sĩ có thời gian đánh giá sức khỏe của cả mẹ và thai, từ đó lựa chọn hướng xử trí thích hợp.
BS Điệp CK II Sản Phụ khoa