Siêu âm vòi trứng là cách gọi mà nhiều phụ nữ thường dùng khi muốn kiểm tra vòi trứng trong quá trình khám hiếm muộn. Tuy nhiên, cần hiểu rằng siêu âm phụ khoa thông thường không thể khẳng định vòi trứng có thông hay bị tắc.
Muốn đánh giá chính xác độ thông của vòi trứng, bác sĩ cần lựa chọn phương pháp phù hợp như chụp tử cung – vòi trứng hoặc siêu âm có bơm chất tương phản.
Vòi trứng có vai trò gì trong khả năng mang thai?
Vòi trứng là đường nối giữa buồng tử cung và vùng gần buồng trứng.
Sau khi rụng trứng, noãn được vòi trứng đón nhận. Quá trình thụ tinh thường xảy ra trong vòi trứng, sau đó phôi di chuyển về buồng tử cung để làm tổ.
Nếu một hoặc hai vòi trứng bị tắc hoặc tổn thương, khả năng trứng gặp tinh trùng và phôi di chuyển về tử cung có thể bị ảnh hưởng.
Vì vậy, đánh giá độ thông vòi trứng là một phần quan trọng trong khảo sát một số trường hợp hiếm muộn.
Siêu âm vòi trứng có nhìn thấy tắc vòi trứng không?
Trong điều kiện bình thường, vòi trứng thường rất nhỏ và không phải lúc nào cũng nhìn thấy rõ trên siêu âm đầu dò.
Siêu âm đầu dò rất hữu ích để đánh giá:
- Tử cung.
- Nội mạc tử cung.
- U xơ tử cung.
- Buồng trứng.
- Nang buồng trứng.
- Nang noãn và sự phát triển của nang noãn.
- Một số bất thường vùng chậu.
Trong một số trường hợp, nếu vòi trứng giãn chứa dịch, chẳng hạn ứ dịch vòi trứng – hydrosalpinx, bác sĩ có thể nhìn thấy bất thường trên siêu âm.
Nhưng một hình ảnh siêu âm thông thường bình thường không có nghĩa chắc chắn vòi trứng đang thông. ASRM phân biệt rõ siêu âm vùng chậu với các xét nghiệm chuyên biệt để đánh giá độ thông vòi trứng.
Siêu âm vòi trứng và các phương pháp kiểm tra tắc vòi trứng
Hai phương pháp thường được sử dụng là:
Chụp tử cung – vòi trứng HSG
HSG là phương pháp chụp X-quang sau khi bơm thuốc cản quang qua cổ tử cung.
Bác sĩ quan sát thuốc đi qua buồng tử cung và vòi trứng để đánh giá:
- Hình dạng buồng tử cung.
- Vòi trứng có thông hay không.
- Vị trí nghi ngờ tắc vòi trứng.
ACOG cho biết HSG thường được dùng để xác định vòi trứng bị tắc một phần hay hoàn toàn.
Tuy nhiên, nếu HSG báo tắc đoạn gần tử cung, đôi khi kết quả cần được đánh giá lại vì co thắt vòi trứng hoặc kỹ thuật thực hiện có thể tạo hình ảnh giống tắc.
Siêu âm đánh giá độ thông vòi trứng – HyCoSy
HyCoSy là kỹ thuật sử dụng siêu âm kết hợp với việc bơm dịch hoặc chất tương phản qua cổ tử cung.
Bác sĩ theo dõi chất tương phản đi qua vòi trứng để đánh giá vòi trứng có thông hay không.
Đây không phải siêu âm đầu dò thông thường, mà là một kỹ thuật chuyên biệt.
NICE xem HyCoSy là một phương pháp có hiệu quả và có thể sử dụng thay cho HSG ở những cơ sở có kinh nghiệm phù hợp.
Có cần nội soi ổ bụng để kiểm tra vòi trứng không?
Không phải người hiếm muộn nào cũng cần nội soi ổ bụng.
Nội soi ổ bụng kết hợp bơm chất màu qua vòi trứng có thể đánh giá trực tiếp vòi trứng và vùng chậu, đồng thời phát hiện một số bệnh lý như:
- Lạc nội mạc tử cung.
- Dính vùng chậu.
- Tổn thương vòi trứng.
- Một số bất thường phần phụ.
Nhưng đây là thủ thuật xâm lấn nên không được dùng thường quy chỉ để kiểm tra độ thông vòi trứng. ASRM và NICE đều dành nội soi cho những trường hợp có chỉ định phù hợp hoặc nghi ngờ bệnh lý vùng chậu đi kèm.
Những ai nên được kiểm tra vòi trứng?
Bác sĩ có thể cân nhắc khảo sát vòi trứng trong quá trình đánh giá hiếm muộn, đặc biệt khi người phụ nữ có:
- Tiền sử viêm vùng chậu.
- Tiền sử Chlamydia hoặc các nhiễm trùng đường sinh dục.
- Từng mang thai ngoài tử cung.
- Từng phẫu thuật vùng bụng hoặc vùng chậu.
- Nghi ngờ lạc nội mạc tử cung.
- Hiếm muộn chưa rõ nguyên nhân.
Tuy nhiên, đánh giá hiếm muộn không chỉ kiểm tra vòi trứng.
Bạn có thể xem thêm bài Nguyên nhân gây vô sinh để hiểu những yếu tố khác có thể ảnh hưởng đến khả năng mang thai.
Bác sĩ thường cần xem xét đồng thời tuổi người phụ nữ, sự rụng trứng, tử cung, buồng trứng và tinh dịch đồ của người chồng. ASRM khuyến nghị đánh giá song song cả yếu tố nữ và nam khi thích hợp.
Khi nào nên đi khám hiếm muộn?
Thông thường nên đánh giá hiếm muộn khi:
- Người phụ nữ dưới 35 tuổi: quan hệ đều đặn, không tránh thai trong 12 tháng mà chưa có thai.
- Từ 35 tuổi trở lên: có thể đánh giá sau khoảng 6 tháng.
- Trên 40 tuổi hoặc có yếu tố nguy cơ rõ ràng: nên được đánh giá sớm hơn.
Nếu đã có tiền sử thai ngoài tử cung, viêm vùng chậu, phẫu thuật vòi trứng hoặc các bệnh lý ảnh hưởng khả năng sinh sản thì không nhất thiết phải chờ đủ thời gian trên.
Điều cần nhớ
Siêu âm đầu dò thông thường không thể kết luận vòi trứng có thông hay bị tắc.
Siêu âm có vai trò rất quan trọng trong đánh giá tử cung, buồng trứng và vùng chậu. Nhưng để kiểm tra độ thông vòi trứng, thường cần HSG hoặc một kỹ thuật chuyên biệt như HyCoSy.
Phương pháp nào phù hợp cần được bác sĩ lựa chọn dựa trên tiền sử và tình trạng của từng bệnh nhân.
Muốn đánh giá chính xác độ thông của vòi trứng, bác sĩ cần lựa chọn phương pháp phù hợp như chụp tử cung – vòi trứng hoặc siêu âm có bơm chất tương phản.
BS Điệp CK II Sản Phụ khoa