Lạc nội mạc và hiếm muộn có mối liên quan ở một số phụ nữ. Tuy nhiên, bị lạc nội mạc tử cung không đồng nghĩa với vô sinh. Nhiều phụ nữ mắc bệnh vẫn có thể mang thai tự nhiên. Khả năng có thai phụ thuộc vào tuổi, mức độ bệnh, tình trạng buồng trứng, vòi trứng và nhiều yếu tố khác.
Câu trả lời có. Nhiều phụ nữ bị lạc nội mạc tử cung vẫn có thể mang thai tự nhiên. Tuy nhiên, ở một số trường hợp, bệnh có thể làm giảm khả năng sinh sản, cần được đánh giá, điều trị phù hợp.
Lạc nội mạc tử cung là gì?
Lạc nội mạc tử cung là tình trạng mô tương tự nội mạc tử cung phát triển ở bên ngoài tử cung.
Tổn thương thường gặp ở buồng trứng, phúc mạc vùng chậu, dây chằng quanh tử cung hoặc các vị trí khác trong vùng chậu. Bệnh có thể gây phản ứng viêm, tạo mô sẹo, dính trong vùng chậu.
Đây là một bệnh mạn tính, hiện chưa có phương pháp nào bảo đảm chữa khỏi hoàn toàn cho tất cả bệnh nhân. Tuy nhiên, triệu chứng có thể được kiểm soát bằng thuốc, phẫu thuật hoặc các phương pháp hỗ trợ sinh sản khi cần.
Dấu hiệu thường gặp của lạc nội mạc tử cung
Triệu chứng của mỗi người có thể rất khác nhau. Có người đau nhiều nhưng tổn thương không lớn. Ngược lại, cũng có người có tổn thương khá rõ nhưng gần như không có triệu chứng.
Một số biểu hiện thường gặp gồm:
- Đau bụng kinh nhiều.
- Đau vùng chậu kéo dài.
- Đau khi quan hệ.
- Đau khi đi tiêu hoặc tiểu tiện, đặc biệt trong kỳ kinh.
- Kinh nhiều ở một số trường hợp.
- Khó có thai.
Một số phụ nữ không có triệu chứng, chỉ phát hiện bệnh khi khám vì hiếm muộn hoặc trong quá trình kiểm tra vì nguyên nhân khác.
Lạc nội mạc tử cung có thai được không?
Có. Bị lạc nội mạc tử cung không đồng nghĩa với vô sinh.
Nhiều phụ nữ mắc bệnh vẫn có thai tự nhiên. Tuy nhiên, lạc nội mạc tử cung có liên quan đến giảm khả năng sinh sản ở một số bệnh nhân.
Khả năng mang thai phụ thuộc vào nhiều yếu tố như tuổi, vị trí, mức độ bệnh, tình trạng buồng trứng, vòi trứng, dự trữ buồng trứng và các yếu tố sinh sản của người chồng.
Vì vậy, không nên chỉ dựa vào chẩn đoán “lạc nội mạc tử cung” để kết luận rằng một phụ nữ khó hoặc không thể mang thai.
Lạc nội mạc và hiếm muộn có liên quan như thế nào?
Mối liên quan giữa lạc nội mạc và hiếm muộn khác nhau ở từng người, vì khả năng có thai còn phụ thuộc tuổi, dự trữ buồng trứng, vòi trứng và nhiều yếu tố khác.
Bệnh có thể ảnh hưởng khả năng sinh sản qua nhiều cơ chế khác nhau.
Viêm và dính vùng chậu
Phản ứng viêm kéo dài có thể hình thành mô sẹo và dính. Khi bệnh nặng, cấu trúc giải phẫu của vòi trứng, buồng trứng, các cơ quan vùng chậu có thể bị thay đổi.
Điều này có thể làm cản trở quá trình bắt noãn hoặc sự di chuyển của trứng và tinh trùng.
Lạc nội mạc tử cung ở buồng trứng
Bệnh có thể tạo thành nang lạc nội mạc tử cung ở buồng trứng, thường được gọi nang chocolate.
Ở một số bệnh nhân, bản thân bệnh hoặc việc phải phẫu thuật nhiều lần trên buồng trứng có thể ảnh hưởng đến dự trữ buồng trứng. Vì vậy, chỉ định phẫu thuật cần được cân nhắc kỹ, đặc biệt ở phụ nữ còn mong muốn sinh con.
Những yếu tố khác
Lạc nội mạc tử cung cũng có thể làm thay đổi môi trường viêm trong vùng chậu, ảnh hưởng đến nhiều bước của quá trình sinh sản.
Tuy nhiên, mức độ ảnh hưởng rất khác nhau giữa từng bệnh nhân. Không phải người bệnh nào cũng gặp khó khăn khi có thai.
Xem thêm bệnh cơ tuyến tử cung .
Lạc nội mạc và hiếm muộn: Khi nào cần kiểm tra khả năng sinh sản?
Nếu đang mong con, bệnh nhân nên trao đổi với bác sĩ sớm hơn khi đã biết mình có lạc nội mạc tử cung, đặc biệt khi:
- Tuổi sinh sản ngày càng cao.
- Có nang lạc nội mạc tử cung ở buồng trứng.
- Đã từng phẫu thuật buồng trứng.
- Đau vùng chậu nhiều.
- Có tổn thương hoặc dính vùng chậu.
- Đã cố gắng mang thai nhưng chưa thành công.
Việc đánh giá không chỉ tập trung vào người phụ nữ. Bác sĩ còn cần xem xét tình trạng vòi trứng, dự trữ buồng trứng và yếu tố sinh sản của người chồng.
Mối liên quan giữa lạc nội mạc và hiếm muộn khác nhau ở từng bệnh nhân.
Lạc nội mạc tử cung được chẩn đoán như thế nào?
Bác sĩ sẽ khai thác triệu chứng, tiền sử, khám phụ khoa khi phù hợp.
Siêu âm phụ khoa có vai trò quan trọng, đặc biệt trong phát hiện nang lạc nội mạc tử cung buồng trứng, một số dạng lạc nội mạc tử cung sâu.
Một số trường hợp có thể cần MRI để đánh giá thêm.
Hiện nay, không phải tất cả bệnh nhân đều cần nội soi ổ bụng mới có thể bắt đầu chẩn đoán và điều trị. Việc đánh giá có thể dựa trên triệu chứng kết hợp với các phương tiện chẩn đoán hình ảnh phù hợp.
Lạc nội mạc tử cung có chữa được không?
Lạc nội mạc tử cung là bệnh mạn tính. Hiện chưa có một phương pháp điều trị nào bảo đảm loại bỏ bệnh vĩnh viễn ở mọi bệnh nhân.
Mục tiêu điều trị có thể là:
- Giảm đau, cải thiện chất lượng cuộc sống.
- Kiểm soát tiến triển của triệu chứng.
- Bảo tồn chức năng sinh sản khi cần.
- Hỗ trợ bệnh nhân có thai.
Phương pháp điều trị phải được lựa chọn theo từng bệnh nhân.
Điều trị lạc nội mạc và hiếm muộn như thế nào?
Điều trị bằng thuốc
Thuốc giảm đau và các phương pháp nội tiết có thể được sử dụng để kiểm soát triệu chứng.
Điều trị nội tiết có thể hiệu quả đối với đau do lạc nội mạc tử cung nhưng không phù hợp để giúp có thai trong thời gian đang sử dụng thuốc. Vì vậy, kế hoạch điều trị của người đang mong con sẽ khác với người chưa có nhu cầu mang thai.
Phẫu thuật
Phẫu thuật có thể được cân nhắc trong một số trường hợp, chẳng hạn khi đau nhiều, tổn thương phức tạp hoặc có chỉ định liên quan đến khả năng sinh sản.
Tuy nhiên, không phải cứ có lạc nội mạc tử cung hoặc nang lạc nội mạc buồng trứng là phải mổ.
Bác sĩ cần cân nhắc lợi ích của phẫu thuật với nguy cơ ảnh hưởng đến mô buồng trứng và dự trữ buồng trứng.
Hỗ trợ sinh sản
Ở những phụ nữ khó có thai, tùy nguyên nhân, tùy từng trường hợp, bác sĩ có thể tư vấn các phương pháp hỗ trợ sinh sản như kích thích buồng trứng, bơm tinh trùng vào buồng tử cung hoặc thụ tinh trong ống nghiệm.
Lạc nội mạc và hiếm muộn: Khi nào nên đi khám?
Nên khám Sản Phụ khoa nếu có một trong các tình trạng sau:
- Đau bụng kinh ngày càng nhiều.
- Đau ảnh hưởng học tập, công việc hoặc sinh hoạt.
- Đau khi quan hệ.
- Đau vùng chậu ngoài kỳ kinh.
- Đau khi đi tiêu hoặc tiểu tiện trong kỳ kinh.
- Có nang buồng trứng nghi lạc nội mạc.
- Đang mong con nhưng chưa có thai.
BS Điệp lưu ý
Lạc nội mạc tử cung không đồng nghĩa với vô sinh. Nhiều phụ nữ mắc bệnh vẫn có thể mang thai tự nhiên.
Điều quan trọng là đánh giá từng trường hợp dựa trên tuổi, triệu chứng, vị trí bệnh, chức năng buồng trứng và kế hoạch sinh con.
Không nên tự dùng thuốc nội tiết kéo dài hoặc quyết định phẫu thuật chỉ vì phát hiện nang lạc nội mạc tử cung mà chưa được đánh giá đầy đủ.
Tham khảo: Tổ chức Y tế Thế giới – Endometriosis
BS Điệp CK II Sản Phụ khoa