Đa ối khi mang thai là tình trạng lượng nước ối nhiều hơn bình thường và thường được phát hiện qua siêu âm. Nhiều trường hợp ở mức độ nhẹ không quá nguy hiểm, nhưng cũng có trường hợp liên quan đến tiểu đường thai kỳ, bất thường của thai nhi hoặc một số nguyên nhân khác. Vì vậy, khi được chẩn đoán đa ối khi mang thai, mẹ bầu nên được bác sĩ sản phụ khoa đánh giá và theo dõi đúng cách.
Đa ối khi mang thai là gì?
Nước ối là môi trường giúp thai nhi phát triển, bảo vệ thai và hỗ trợ sự vận động của em bé trong tử cung. Đa ối là tình trạng lượng nước ối nhiều hơn mức bình thường theo tuổi thai.
Đa ối thường được chẩn đoán qua siêu âm bằng một trong hai cách:
- Chỉ số ối (AFI) từ 24 cm trở lên
- Khoang ối lớn nhất (DVP) từ 8 cm trở lên
Đa ối có thể được chia thành 3 mức độ:
- Nhẹ: AFI 24–29,9 cm hoặc DVP 8–11 cm
- Trung bình: AFI 30–34,9 cm hoặc DVP 12–15 cm
- Nặng: AFI từ 35 cm trở lên hoặc DVP từ 16 cm trở lên
Nguyên nhân gây đa ối khi mang thai
Trong thực tế, nhiều trường hợp đa ối nhẹ không tìm thấy nguyên nhân rõ ràng. Tuy nhiên, bác sĩ vẫn cần đánh giá để tìm những nguyên nhân có thể liên quan, như:
- Tiểu đường thai kỳ hoặc đái tháo đường ở mẹ
- Thai nhi có bất thường cấu trúc, đặc biệt ở hệ thần kinh hoặc đường tiêu hóa
- Đa thai, nhất là một số trường hợp song thai có biến chứng
- Bất thường nhiễm sắc thể hoặc bệnh lý di truyền
- Thiếu máu thai
- Bất đồng nhóm máu mẹ con
- Một số nhiễm trùng trong thai kỳ
Nguyên tắc quan trọng là: đa ối càng nặng thì càng cần tìm nguyên nhân kỹ hơn.
Dấu hiệu đa ối khi mang thai
Không phải mẹ bầu nào bị đa ối cũng có triệu chứng. Nhiều trường hợp được phát hiện tình cờ khi đi khám thai định kỳ.
Khi có triệu chứng, mẹ bầu có thể gặp:
- Bụng to nhanh hơn bình thường
- Căng tức bụng
- Khó thở, nhất là khi nằm
- Nặng bụng, mệt
- Cảm giác bụng căng cứng
- Có thể xuất hiện cơn gò sớm
Nếu triệu chứng rõ hoặc tăng nhanh, mẹ bầu nên đi khám sớm để được đánh giá lại.
Kiểm soát tốt đường huyết nếu có nguy cơ tiểu đường thai kỳ
Siêu âm đánh giá đa ối như thế nào?
Siêu âm không chỉ giúp xác định lượng nước ối mà còn giúp bác sĩ:
- Đánh giá mức độ đa ối
- Kiểm tra hình thái thai nhi
- Theo dõi sự phát triển của em bé
- Đánh giá ngôi thai
- Kiểm tra bánh nhau, dây rốn và các dấu hiệu gợi ý bất thường khác
Trong nhiều trường hợp, bác sĩ có thể chỉ định siêu âm hình thái kỹ hơn nếu nghi ngờ có nguyên nhân từ thai nhi.
Khi nào cần làm thêm xét nghiệm?
Tùy mức độ đa ối và kết quả siêu âm, mẹ bầu có thể được chỉ định thêm một số kiểm tra như:
- Xét nghiệm tầm soát hoặc đánh giá tiểu đường thai kỳ
- Xét nghiệm máu khi nghi ngờ nhiễm trùng
- Kiểm tra nhóm máu và kháng thể
- Tư vấn thêm về xét nghiệm di truyền nếu có nghi ngờ bất thường ở thai nhi
Không phải ai bị đa ối cũng phải làm tất cả các xét nghiệm này. Việc chỉ định sẽ tùy từng trường hợp cụ thể.
Đa ối khi mang thai có nguy hiểm không?
Phần lớn trường hợp đa ối nhẹ, đơn thuần vẫn có kết cục tốt. Tuy nhiên, đa ối có thể làm tăng một số nguy cơ cho mẹ và thai nhi, như:
- Sinh non hoặc dọa sinh non
- Vỡ ối sớm
- Ngôi thai bất thường
- Sa dây rốn khi vỡ ối
- Bong nhau non
- Băng huyết sau sinh
- Tăng khả năng phải mổ lấy thai trong một số trường hợp
Nguy cơ này thường tăng lên nếu đa ối ở mức trung bình hoặc nặng, hoặc khi đi kèm với nguyên nhân bệnh lý khác.
Theo dõi đa ối khi mang thai như thế nào?
Cách xử trí đa ối sẽ phụ thuộc vào:
- Mức độ đa ối
- Tuổi thai
- Có tìm được nguyên nhân hay không
- Tình trạng của mẹ
- Tình trạng của thai nhi
- Phần lớn trường hợp đa ối khi mang thai mức độ nhẹ có thể được theo dõi ngoại trú theo lịch hẹn của bác sĩ.
Với trường hợp nhẹ, không kèm bất thường rõ
Nhiều trường hợp chỉ cần:
- Khám thai đúng hẹn
- Siêu âm theo dõi lượng nước ối
- Theo dõi sự phát triển của thai
- Kiểm soát tốt đường huyết nếu có nguy cơ tiểu đường thai kỳ
Với trường hợp có nguyên nhân rõ
Bác sĩ sẽ điều trị hoặc theo dõi theo nguyên nhân đi kèm, ví dụ:
- Kiểm soát đường huyết ở mẹ
- Theo dõi thêm nếu nghi ngờ bất thường thai
- Chuyển tuyến chuyên sâu nếu cần
Với trường hợp nặng hoặc mẹ có triệu chứng nhiều
Nếu mẹ bầu khó thở nhiều, căng tức bụng nhiều hoặc rất khó chịu, bác sĩ có thể cân nhắc các biện pháp can thiệp để giảm triệu chứng. Tuy nhiên, việc can thiệp cần được thực hiện bởi bác sĩ chuyên khoa và không áp dụng cho mọi trường hợp.
Điều quan trọng là đa ối không tự động là chỉ định mổ lấy thai. Cách sinh sẽ được quyết định theo tình trạng thực tế của mẹ và bé.
Khi nào cần đi khám ngay?
Mẹ bầu nên đi khám ngay nếu có một trong các dấu hiệu sau:
- Khó thở tăng lên
- Đau bụng nhiều hoặc cơn gò liên tục
- Ra nước âm đạo nghi vỡ ối
- Ra máu âm đạo
- Thai máy yếu hoặc giảm thai máy
- Bụng to nhanh bất thường trong thời gian ngắn
- Mẹ bầu nên đi khám ngay nếu có ra máu âm đạo
Đây là những dấu hiệu không nên chờ đợi thêm ở nhà.
Lời dặn của BS Điệp
Khi được báo là đa ối khi mang thai, mẹ bầu không nên quá hoang mang. Điều quan trọng là khám đúng chuyên khoa, tìm nguyên nhân nếu có và theo dõi thai kỳ đều đặn.
Nhiều trường hợp đa ối nhẹ vẫn diễn tiến tốt và mẹ có thể sinh em bé khỏe mạnh. Tuy nhiên, mẹ bầu không nên tự ý dùng thuốc hoặc tự suy đoán mức độ nguy hiểm khi chưa có đánh giá của bác sĩ.
Nếu bác sĩ đã hẹn tái khám, mẹ nên đi đúng lịch để theo dõi lượng nước ối, sự phát triển của thai và xử trí kịp thời nếu có thay đổi.
Tham khảo thêm :